BM raporu: Taliban'ın kadınlara yönelik ihlalleri ağırlaşıyor

Birleşmiş Milletler'in (BM) Afganistan'a ilişkin son raporu, Taliban idaresi altındaki kadınların karşı karşıya olduğu hak ihlallerinin boyutlarının genişlediğini gözler önüne serdi. Paylaşılan bilgilere göre kadınlar eğitim ve istihdam alanından tamamen dışlanma süreciyle yüzleşirken, kıyafet zorunluluklarına dair denetimler de yoğunluk kazandı. Birçok sağlık kuruluşu ile ticari işletmeye, yanlarında erkek bir akraba olmadan gelen kadınların kabul edilmemesi yönünde talimatlar iletildi.

Birleşmiş Milletler Afganistan Yardım Misyonu (UNAMA) tarafından kamuoyuyla paylaşılan insan hakları raporunda, kısıtlamaların planlı ve sistematik bir nitelik taşıdığı vurgulandı. Metinde, ilköğretim sonrasındaki aşamada kız çocuklarının eğitim hakkından mahrum bırakıldığı, kadın nüfusun büyük kısmının iş yaşamına adım atmasının önüne geçildiği ve kamusal alanlarda yanlarında erkek refakatçi bulundurma zorunluluğuna yönelik baskıların devam ettiği kaydedildi.

Haziran ayında Herat şehrinde gerçekleşen olaylara da yer verilen raporda, kıyafet yönetmeliğine uymadığı iddia edilen çok sayıda kadının gözaltına alındığı bilgisi paylaşıldı. Bu gözaltı kararlarını protesto etmek amacıyla toplanan kalabalığa güvenlik görevlilerinin müdahalede bulunduğu, açılan ateş neticesinde en az bir kişinin yaşamını yitirdiği ve çok sayıda vatandaşın yaralandığı ifade edildi.

UNAMA'nın tespitlerine göre, Taliban bünyesindeki Erdemi Yayma ve Kötülüğü Önleme Bakanlığına bağlı ekipler, ülkenin farklı noktasındaki hastaneleri, klinikleri ve iş yerlerini denetledi. Bu ziyaretlerde yetkililerin, yanlarında erkek akrabası bulunmayan kadın müşterilerin veya hastaların içeriye alınmaması hususunda iş yerlerine ihtarlarda bulunduğu aktarıldı. Bu tür uygulamaların, kadınların sağlık ve benzeri temel hizmetlere ulaşımını büyük ölçüde engellediği belirtildi.

Hazırlanan raporda ayrıca, evlilik ile boşanma süreçlerine getirilen yeni düzenlemelerin çocuk yaşta evliliklerin artmasına zemin hazırlayabileceği ihtimaline dikkat çekildi. BM, getirilen bu yeni kuralların şiddet mağduru kadınların sorunlu evlilikleri sonlandırmasını zorlaştıracağını ve uluslararası insan hakları normlarıyla çeliştiğini dile getirdi.

Yaşanan gelişmelerin ardından BM başta olmak üzere uluslararası insan hakları örgütleri, Taliban yönetimine kadınların eğitim, istihdam ve seyahat özgürlüğü önündeki engelleri acilen kaldırma çağrısında bulundu. Konuyla ilgili değerlendirme yapan uzmanlar, kadınların kamusal yaşamdan bu şekilde uzaklaştırılmasının ülkedeki insani bunalımı daha da katladığına dikkat çekti.