İki yaşından önce şeker sınırlaması beyin sağlığını koruyabilir

Bilim insanları, yaşamın ilk iki yılında az şeker tüketmenin, on yıllar sonra bile beyni korumaya katkı sağlayabileceğini tespit etti. Yapılan son çalışma, İngiltere'de şeker kısıtlamasının kalkmasıyla birlikte halkın beslenme alışkanlıklarında şeker miktarının hızla artmasının sonuçlarını ele aldı. Elde edilen bulgular, bebeklik evresinde şeker alımı sınırlandırılan kişilerin bunama riskinin yüzde 23 daha az olduğunu gösteriyor. Araştırma doğrudan kesin bir kanıt ortaya koymasa da, uzmanlar sağlıklı beslenme alışkanlığının beyin için her koşulda faydalı olduğunu vurguluyor.

Hayatın ilk bin gününün ileriki yaşlardaki sağlık durumu açısından kritik önem taşıdığını ortaya koyan benzer çalışmalar geçmişte de yapılmıştı. Bu araştırmaların bir kısmı, İngiltere'de İkinci Dünya Savaşı sonrasında kaldırılan gıda karnesi uygulamasını doğal bir deney olarak ele alıyordu. Eylül 1953 tarihinde şeker karnesi uygulaması bittiğinde, günlük ortalama şeker tüketiminin yaklaşık 41 gramdan yani 10 küp şekerden, hemen ardından 80 grama ya da 20 küp şekere çıkacağı hesaplanıyordu. Önceki araştırmalar bu durumu ileri yaşlarda görülen tip 2 diyabet ve yüksek tansiyon artışıyla ilişkilendirmişti.

Son kapsamlı çalışma, İngiltere BioBank projesine dahil olan yaklaşık 65 bin kişinin sağlık verilerini inceledi. BioBank, Birleşik Krallık'ta gönüllülerin desteğiyle oluşturulan; demans, bazı kanser türleri ve Parkinson hastalığının teşhis ile tedavisindeki ilerlemelere katkı sunan büyük bir sağlık veritabanı olarak biliniyor. Çin'in Guangzhou kentindeki Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nin gerçekleştirdiği analiz, şeker kısıtlamasının uygulandığı dönem öncesi ve sonrasında büyüyen çocukları mercek altına aldı. Araştırma, iki yaşına kadar şeker kısıtlaması döneminde yaşayan bireylerde bunama oranının yüzde 23 azaldığını ve hastalığın ortalama iki buçuk yıl daha geç teşhis edildiğini ortaya koydu.

Araştırmacılardan Jiazhen Zheng, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Bulgularımız, yaşamın en erken dönemlerinde şeker tüketimini sınırlamanın beyin sağlığı için kalıcı faydalar sağlayabileceğini gösteriyor" dedi. Çalışmanın sonuçları Neurology dergisinde kamuoyuyla paylaşıldı. Ancak Zheng, şekerin bu koruyucu etkiye doğrudan sahip olup olmadığını netleştirmek adına daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtti.

Tıbbi araştırmaları toplayıp özetleyen bağımsız Cochrane ağından lider Rachel Richardson, önemli bir şey bulma arifesinde olunabileceğini ifade etti. Buna karşın, çalışmanın erken dönem şeker tüketimi ile bunama arasında kesin bir bağ kurmadığını da dile getirdi. En büyük sorunlardan birinin çalışmaya katılan kişilerin gerçekte ne kadar şeker tükettiğini bilmenin imkansızlığı olduğuna dikkat çeken Richardson, araştırmanın yalnızca şeker kısıtlamalarına göre doğum dönemini baz aldığını aktardı.

Richardson, "Bu bulgular 1940'larda ve 1950'lerde doğan insanlarla ilgili dolayısıyla günümüzdeki küçük çocuklar için geçerliliği sınırlı. Örneğin, çocuklar daha erken sütten kesiliyorlardı. Bu durum, bebeklerin ve çocukların erken dönem beslenmesi üzerinde büyük bir etkiye sahip olmuş olmalı" şeklinde konuştu. Aston Üniversitesi Klinik Eczacılık Profesörü Ian Maidment ise bunun ilgi çekici bir fikir olduğunu ve tartışmalara ışık tuttuğunu ancak daha fazla kanıta ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Maidment, yaklaşık 80 yıl önce yaşanan bir olayın bugünkü sağlık durumuyla ilişkilendirilip buna dayanarak çıkarım yapmanın, sonuç üzerinde etkili olabilecek başka birçok faktörün de bulunduğu anlamına geldiğini ifade etti. Alzheimer's Research UK'den Dr. Sara Rodrigues de çalışmanın gözlemsel nitelikte olduğuna dikkat çekti. Bu tür çalışmaların beslenme düzeni ile demans riski arasındaki bağlantıları ortaya koyabileceğini belirten Rodrigues, daha az şeker tüketmenin demansı doğrudan önlediğini kanıtlayamayacağının altını çizdi.

Rodrigues, sağlıklı ve dengeli beslenmenin beyin sağlığını desteklemenin en iyi yollarından biri olduğunu belirterek, olumlu değişiklikler yapmak için asla geç kalınmadığını sözlerine ekledi.