Çocukların konuşma tarzı ilerideki ruh sağlığı risklerini ele veriyor

Stanford Üniversitesi bünyesindeki araştırmacılar, bir çocuğun stresli ya da güç olaylar hakkında konuşma biçiminin, sözlerinin içeriğine kıyasla ilerideki ruh sağlığı tehlikelerini önceden öngörmede çok daha etkili olduğunu tespit etti.

Çalışmanın yazarları, erken dönemdeki yaşam stresine maruz kalmanın küresel çapta büyük bir halk sağlığı meselesi olduğuna dikkat çekerek, bu durumun yetişkinlikteki psikiyatrik teşhislerin yaklaşık üçte birini oluşturduğunu ve kimin daha kırılgan olduğunu saptayacak araçların eksikliğine işaret etti.

Stanford Beşeri Bilimler ve Bilimler Fakültesi'nden araştırmanın başyazarı Chase Antonacci, "Bu çalışma, bireylere tanı konulmadan önce risk belirteçlerini saptayabilecek ölçeklenebilir araçların geliştirilmesi için güçlü bir kavram kanıtı sunuyor" açıklamasında bulundu.

Antonacci, depresyon ve anksiyetenin genellikle ergenlik döneminde ortaya çıktığını, bu bozukluklar bir kez yerleştikten sonra ise tedavilerinin oldukça güçleştiğini vurguladı.

Araştırmacılar, erken yaşta olumsuz deneyimler yaşayan her çocuğun ruhsal ve davranışsal bozukluklar geliştirmeyeceğini, birçoğunun hatta dirençlilik sergileyebileceğini belirtti.

Bu değişkenliğin önemli bir 'tahmin boşluğu' yarattığını ifade eden yazarlar, hangi çocuğun uyumsuz bir seyir izlediğini anlamayı zorlaştırdığını kaydetti.

Uzmanlar, yaşları dokuz ile 13 arasında değişen 200'den fazla çocukla stresli deneyimleri üzerine mülakatlar gerçekleştirdi. Yapay zeka dil analizi araçlarını kullanan ekip, çocukların yalnızca kullandıkları dile bakarak hangilerinde anksiyete ve depresyon gibi sorunların gelişeceğini öngörmeyi başardı.

Araştırma, konuşmalar içerisinde ileride yaşanabilecek ruhsal mücadelelerle bağlantılı bazı belirgin ipuçlarını gün yüzüne çıkardı.

Örneğin, daha yüksek oranda edat kullanımı, anlatı karmaşıklığının arttığına işaret ederek gelecekteki içselleştirme sorunlarının başlıca öngörücüsü olarak belirlendi.

Riskle ilişkili bir diğer üslup ise 'kesinlik' ya da 'her zaman' ile 'asla' gibi mutlak sözcüklerin tercih edildiği mutlak dildi.

Buna karşılık, 'o', 'onlar', 'ona' gibi üçüncü şahıs zamirlerinin daha yoğun kullanıldığı; yalnızca benliğe değil başkalarına ve dış dünyaya odaklanıldığını gösteren üslup ise daha düşük riskle ilişkilendirildi.

İçerik ile üslup karşılaştırması da çalışmada ele alındı. Araştırmacılar, çocukların anlatılarındaki içeriği de inceledi; içeriğin klinik durumların başlangıcını tahmin etmede üslup kadar başarılı olmasa da semptom şiddetini öngörmede etkili olduğunu gördü.

'Dövüşmek', 'korkutucu' ve 'saldırıya uğramak' gibi sözcüklerin kullanıldığı; çatışma, sıkıntı ve korku odaklı anlatıların riskle bağlantılı temalar olduğu saptandı. Bu anlatıların fiziksel şiddetin ham betimlemelerini, akut sosyal dışlanmayı ve çığlık atmak gibi yüksek duygusal uyarılmaları içerdiği kaydedildi.

Buna karşılık, 'oynamak', 'futbol' ve 'köpek' gibi sözcüklerle pozitif etkinlikler ve hobilere odaklanan anlatıların —yapılandırılmış, rutin bağlamların duygu içermeyen betimlemeleri ve doğrudan ruh sağlığı hizmetine yapılan vurgular gibi— daha düşük bir riskle bağlantılı olduğu görüldü.

Yazarlar, katılımcıların söylediklerinin stres faktörünün ya da çocuğun yaşamının ayrıntılarını açığa çıkardığını, ancak bunu nasıl söylediklerinin yani üslubun ise bu deneyimleri nasıl organize edip çerçevelediklerini gösterdiğini belirtti.

Çalışmanın kıdemli yazarı Ian Gotlib, konuşmanın ucuz ve ölçeklenebilir olduğunu vurgulayarak, "Bu yöntem kolay, erişilebilir ve diğer tüm faktörlerin tek başına olabileceğinden çok daha güçlü bir sorun gelişimi öngörücüsü olabilir" değerlendirmesini yaptı.