Dünya Hepatit Günü'nde uzmanlardan yanlış bilinen doğrular uyarısı

Karaciğer hastalıkları, uzun süre belirti vermeden ilerleyebildiği için toplumda farkındalık oluşturmak hayati önem taşıyor. Vücudun metabolizmasını düzenleyen en önemli organlardan biri olan karaciğer, hastalıklar nedeniyle çoğu zaman sessizce ilerliyor. Özellikle viral hepatitler, belirti vermeden ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Erken teşhis edilmediğinde siroz, karaciğer yetmezliği ve kanser gibi hastalıklara neden olabilen hepatitler, günümüzde doğru tedavi yöntemleriyle yönetilebilmektedir. Memorial Göztepe Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü'nden Prof. Dr. Aslı Çiftcibaşı Örmeci, 28 Temmuz Dünya Hepatit Günü kapsamında hepatitlerle ilgili toplumda yaygın olarak yanlış bilinen bilgileri açıkladı. Viral hepatitler, dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor. Milyonlarca insan, enfeksiyon taşıdığını bilmeden yaşamını sürdürüyor. Özellikle Hepatit B ve C gibi türler, uzun yıllar boyunca belirgin bir şikayet olmadan ilerleyebiliyor. Bu sessiz süreçte karaciğerde meydana gelen hasar, geri dönüşü zor sonuçlara neden oluyor. Prof. Dr. Örmeci, hepatitlerle ilgili doğru bilinen yanlışları şöyle sıraladı: "Hepatit sadece sarılık yapan bir hastalıktır". Her hepatit hastasında sarılık görülmez. Sarılık, hastalığın en bilinen belirtisi olsa da hepatit, karaciğer dokusunun iltihaplanması anlamına gelmektedir ve genellikle Hepatit B ve C enfeksiyonları, yıllarca belirti vermeden ilerleyebilir. Sarılık olmaması, kişinin hepatit olmadığı anlamına gelmez. "Hepatit sadece alkol kullananlarda görülür" ifadesi de yanlıştır. Viral hepatitlerin alkol ile doğrudan ilişkisi yoktur. Alkol, karaciğere zarar verebilir ancak Hepatit B ve C virüsleri, enfekte kan ve vücut sıvıları ile bulaşır. Alkol, mevcut karaciğer hasarını artırabilir ve hastalığı hızlandırabilir. "Kendimi iyi hissediyorsam hepatit olamam" düşüncesi de yaygındır. Viral hepatitler, uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir. Kişi kendisini sağlıklı hissedebilir ancak karaciğerde hasar ilerlemeye devam edebilir. Risk grubundaki kişilerin, şikayet beklemeden tarama testleri yaptırması önemlidir. Ayrıca, "Hepatit sadece yetişkinleri ilgilendirir" yanılgısı da doğru değildir. Hepatit enfeksiyonları, her yaş grubunda görülebilir. Özellikle doğum sonrası uygulanan Hepatit B aşısı, yaşam boyunca koruma sağlamaktadır. "Hepatit B aşısı oldum, tüm hepatit türlerinden korunabilirim" ifadesi de yanlıştır. Her hepatit türü için koruma yöntemleri farklıdır. Hepatit B aşısı yalnızca Hepatit B virüsüne karşı koruma sağlar. Hepatit A için ayrı bir aşı bulunmaktadır, ancak Hepatit C için koruyucu aşı henüz geliştirilememiştir. "Hepatit C'nin tedavisi yoktur" algısı günümüzde geçerliliğini yitirmiştir. Modern ilaçlar sayesinde Hepatit C yüksek başarı oranlarıyla tedavi edilebilmektedir. Erken tanı alan birçok hasta, kısa süreli tedavilerle virüsten tamamen kurtulabilmektedir. Ayrıca, "Hepatit tanısı almak mutlaka siroz olunacağı anlamına gelir" yanılgısı da yanlıştır. Erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebilir. Hepatit tanısı konulması her zaman siroz veya karaciğer kanseri gelişeceği anlamına gelmez. Düzenli takip ve uygun tedavi ile karaciğer hasarının ilerlemesi önlenebilir. "Hepatit günlük yaşamda kolayca bulaşır" inancı da yanlıştır. Sosyal temaslar, hepatitlerin bulaşmasına neden olmaz. Tokalaşmak, sarılmak veya aynı ortamda bulunmak, bulaşma nedeni değildir. Bulaşma şekli, hepatitin türüne göre değişiklik göstermektedir. "Karaciğer ağrımıyorsa sağlıklıdır" düşüncesi de yanlıştır. Karaciğer hastalıkları, uzun süre ağrı oluşturmadan ilerleyebilir. Bu nedenle ağrı olmaması, karaciğerin sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Düzenli kontroller ve gerekli kan testleri, erken tanıda büyük rol oynamaktadır. Ayrıca, "Hepatit tanısı alanlar normal yaşamlarına devam edemezler" yanılgısı da yanlıştır. Çoğu hasta, düzenli hekim takibi ve uygun tedavi ile normal yaşamlarını sürdürebilmektedir. Hastalık yönetiminde en önemli nokta, tedavi sürecine uyum göstermektir. "Hepatitten korunmak mümkün değildir" düşüncesi de yanlıştır. Hepatit B aşısı, hastalıktan korunmanın en etkili yollarından biridir. Steril olmayan tıbbi veya kozmetik işlemlerden kaçınmak ve güvenli sağlık uygulamalarına dikkat etmek de önemlidir. Risk grubundaki kişilerin düzenli tarama yaptırması, korunmada önemli rol oynamaktadır. Karaciğer hastalıklarının çoğu, ileri evrelere ulaştığında belirti vermeye başlamaktadır. Bu nedenle, yalnızca şikayet ortaya çıktığında doktora gitmek yerine, risk faktörleri bulunan kişilerin düzenli sağlık kontrollerini yaptırması önerilmektedir. Aile öyküsü olanlar, sağlık çalışanları ve kan ürünleriyle temas riski taşıyan kişilerin tarama programlarını ihmal etmemesi gerekmektedir. Erken tanı, karaciğeri hepatitten koruma konusunda kritik bir öneme sahiptir. Viral hepatitler, günümüzde erken tanı, düzenli takip ve modern tedavi yöntemleriyle kontrol altına alınabilen hastalıklardır. Karaciğer sağlığını korumanın temelinde doğru bilgiye ulaşmak, risk durumuna göre tarama yaptırmak, Hepatit B aşısını unutmayıp düzenli sağlık kontrollerini sürdürmek yatmaktadır. Hepatitlerle ilgili farkındalığın artırılması, bireysel sağlığın yanı sıra toplum sağlığını da korumaktadır. Çünkü erken tanı, hastalığın ilerlemesini önlemenin yanı sıra siroz ve karaciğer kanseri gibi ciddi sonuçların ortaya çıkma riskini de azaltmaktadır. Karaciğer hastalıklarına karşı en etkili önlem, doğru bilgi, düzenli tarama ve zamanında tedaviye başvurmaktır.