Gençlerde gece kaydırması tehlikesi zihinsel gelişimi tehdit ediyor

Amerika Birleşik Devletleri'nde gerçekleştirilen kapsamlı klinik araştırmalar, ergenlerin gece saatlerinde akıllı telefon kullanmasının ciddi uyku bozukluklarına yol açtığını gözler önüne serdi. Uzmanlar, gece geç saatlerde yapılan bildirim kontrolleri ile yoğun ekran maruziyetinin depresyon, anksiyete ve zihinsel gerileme yarattığı konusunda uyarıda bulundu.

Dijital çağın getirdiği yoğun temas, gelişim aşamasındaki gençlerin uyku düzenini ve zihinsel sağlığını tehdit ediyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde yürütülen "Ergen Beyni Bilişsel Gelişim Çalışması" verilerine göre, okul gecelerinde gençlerin yarısından fazlası saat 22.00 ile 06.00 arasında telefon ekranına bakıyor. Uzmanlar, "doomscrolling" adı verilen ve gece geç saatlerde sosyal medyada olumsuz haber ile içerik kaydırma alışkanlığının beyin gelişimini olumsuz etkilediğini belirtiyor.

Amerikan Pediatri Akademisi ile Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi, gelişim çağındaki kişilerin her gece kesintisiz 8 ila 10 saat uyuması gerektiğini vurguluyor. Ancak gece yarısı ile 04.00 arasında aktif telefon kullanan gençlerin bilişsel işlevlerinin gerilediği ve okul başarısının düştüğü tespit edildi.

Brown Üniversitesi Psikiyatri ve İnsan Davranışı Bölümü'nden Dr. Mary A. Carskadon, uykusuzluğun gençler üzerindeki olumsuz etkilerini ele aldı. Yetersiz uykunun gün içinde öğrenilen bilgilerin hafızaya aktarılmasını zorlaştırdığını belirten Carskadon; uyku yoksunluğu çeken ergenlerin daha sinirli, öfkeli, anksiyeteye yatkın ve duygusal kontrol yeteneği zayıf bireylere dönüştüğünü kaydetti. Uzun süreli uyku problemlerinin gençlerde depresyon, kendine zarar verme eğilimi ve intihar düşüncelerini tetikleyebileceği uyarısında bulunuldu.

Araştırmaya liderlik eden Kaliforniya Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Jason M. Nagata, gençlerin gece vakitlerinin büyük bölümünü YouTube, Instagram ve TikTok gibi etkileşimi yüksek platformlarda harcadığını dile getirdi.

Gece boyunca gelen mesaj, bildirim ve arama seslerinin uykuyu bölerek kalitesini düşürdüğünü bildiren araştırmacılar, gençlerin yüzde 20'sinin gece uykudan uyandığında refleks olarak telefon ekranını kontrol ettiğini saptadı. Ekrandan yayılan mavi ışık ile sosyal medyadaki uyarım düzeyi yüksek içerikler, beynin salgıladığı melatonin yani uyku hormonu dengesini bozarak yeniden uykuya dalmayı imkânsız hale getiriyor.

Uzmanlar, dijital bağımlılık ve gece ekran kullanımıyla mücadelenin yalnızca gençlerin sorumluluğuna bırakılamayacağını, ebeveynlerin de kendi ekran sürelerini sınırlayarak örnek olmaları gerektiğini aktarıyor.

Sağlıklı bir uyku hijyeni oluşturmak için Amerikan Pediatri Akademisi tarafından önerilen adımlar şu şekilde sıralanıyor:

Yatak Odasına Cihaz Sokulmamalı: Telefon, tablet ve bilgisayarların uyku alanlarının dışında tutulması gerekiyor.

Ekransız Bölge ve Zaman Dilimleri: Ev içinde yemek saatleri ve uyku öncesi gibi zamanlarda cihaz kullanımına tamamen son verilmeli.

Ortak Medya Planı: Bütün aile bireylerinin uyacağı fiziksel "cihaz kilit kutuları" yapılarak telefonlar gece boyunca ortak bir alanda toplanmalı.

Alternatif Aktiviteler: Çocukların ve gençlerin ekrandan uzaklaşmasını sağlayacak sosyal ile fiziksel hobiler desteklenmeli.