Gıdalardaki mikroplastik maruziyetini düşüren 6 basit değişim

Taze sebzeler, bakliyatlar, lifli gıdalar ve fermente ürünlerle dolu sağlıklı bir beslenme düzeni oluşturmak pek çok kişinin öncelikli hedefidir. Ancak son dönemde yapılan bilimsel çalışmalar, ne kadar sağlıklı beslenirsek beslenelim, gıdalarımızın hazırlık ve saklama aşamalarında ciddi miktarda mikro plastik ve plastikleştirici kimyasala maruz kalabildiğini ortaya koyuyor. BPA, fitalat ve PFAS gibi "sonsuz kimyasallar" olarak bilinen bu maddeler, insan sağlığını tehdit ediyor.

Kalp hastalıkları, yüksek tansiyon, hormonal bozukluklar ve metabolik rahatsızlıklarla ilişkilendirilen bu mikro parçacıklar, vücuda çoğunlukla mutfakta kullanılan günlük araç gereçlerden sızıyor. Nature Medicine dergisinde yayımlanan son araştırmalara göre; plastik saklama kapları, konserve ürünler ve plastik ambalajlı içeceklerden uzak durarak sadece bir hafta içinde vücuttaki plastik kaynaklı kimyasal seviyelerini anlamlı ölçüde azaltmak mümkün hale geliyor.

Tüm plastikleri hayat tamamen çıkarmak neredeyse imkansız görünse de, mutfaktaki alışkanlıkları değiştirecek birkaç pratik adım maruziyeti en aza indirmeye yetiyor. Uzmanların önerileriyle mutfakta uygulanabilecek 6 etkili değişim şu başlıkları kapsıyor:

Plastik pişirme gereçleri yerine ahşap ve ahşap-bambu ürünler tercih edilmeli. Sıcak tencerenin içine sokulan plastik spatulalar veya plastik kesme tahtaları, sürtünme ve ısı etkisiyle gıdaya milyonlarca mikro parçacık salıyor. Plastik spatula, kepçe ve kesme tahtalarını; ahşap, bambu veya paslanmaz çelik alternatiflerle değiştirmek hem uygun maliyetli hem de ısı karşısında kimyasal salınımı yapmayan güvenli bir seçenek sunuyor.

Yapışmaz teflon tavalar yerine döküm veya paslanmaz çelik kullanılmalı. Politetraflororetilen kaplı yapışmaz tavalar çizildiğinde veya yüksek ısıya maruz kaldığında gıdalara sentetik parçacıklar bırakabiliyor. Döküm demir tavalara veya kaliteli paslanmaz çelik tencerelere geçiş yapmak gerekiyor. Döküm tavada yumurta gibi hassas gıdaların yapışmasını önlemek için pişirme öncesinde tavayı kısık ateşte birkaç dakika ısıtıp ardından yağ eklemek yeterli oluyor.

Plastik saklama kapları yerine cam kaplar kullanılmalı. Plastik kaplarda saklanan sulu ve asitli gıdalar oda ısısında bile plastik parçacıklarını emebiliyor. En büyük risk ise ısıtma aşamasında ortaya çıkıyor; plastik bir kabı mikrodalgaya koymak, gıdaya nanosaniyeler içinde milyonlarca parçacık salınmasına yol açıyor. Yiyecekleri mikrodalgada ısıtırken veya buzdolabında saklarken kesinlikle cam kaplar kullanılmalı. Yoğurt ve benzeri temel gıdaları satın alırken plastik kovalarda satılanlar yerine cam kavanozda sunulan organik alternatifler tercih edilmeli.

Plastik hazneli blender'lar yerine çelik veya cam modeller seçilmeli. Yüksek hızlı blender'ların bıçak hareketi, hazne duvarlarında güçlü bir sürtünme ve kesme kuvveti oluşturuyor. Plastik hazneli cihazlarda bu durum, hazırlanan smoothie veya çorbaya plastik parçacıklarının karışmasına neden oluyor. Sürahi kısmı paslanmaz çelik veya kalın cam olan blender modellerine yönelmek bu sorunun önüne geçiyor.

Plastik su şişeleri ve karton bardaklar yerine çelik termoslar kullanılmalı. Tek kullanımlık plastik şişelerdeki sular üzerinde yapılan araştırmalar, litre başına ortalama 240.000 mikro ve nano plastik parçacığı içerdiğini gösteriyor. Benzer şekilde, sızdırmazlık sağlamak için içi plastik filmle kaplanan kağıt kahve bardakları da sıcak içecekle temas ettiğinde kimyasal salgılıyor. Dışarı çıkarken yanınızda paslanmaz çelik matara veya termos taşımak, kahveciden içecek alırken baristadan kendi çelik termosunuza dolum yapmasını rica etmek öneriliyor.

Konserve gıdalar yerine kuru bakliyatlar tercih edilmeli. Teneke konservelerin iç kısmı, korozyonu ve paslanmayı önlemek amacıyla ince bir plastik tabakasıyla kaplanıyor ve bu kaplamadaki kimyasallar zamanla gıdaya geçebiliyor. Nohut, fasulye ve mercimek gibi bakliyatları konserve almak yerine kuru olarak dökme veya kese kağıdında satın almak gerekiyor. Haftada bir gece önceden bakliyatları suda bekletip büyük bir tencerede haşlamak, haşlanmış bakliyatları cam kavanozlarda buzdolabında tutarak hafta boyunca pratik şekilde yemeklerde kullanmak hem daha lezzetli hem de çok daha ekonomik bir çözüm sunuyor.