Güney Dakota'da karanlık madde izine rastlandı

ABD'nin Güney Dakota eyaletindeki Black Hills bölgesinde eski bir altın madeninin derinliklerinde yürütülen deney, karanlık maddeye dair yeni bir sinyal yakaladı. Deneyde ultra saf sıvı ksenon içeren bir tank kullanıldı. Tank yüzlerce ışık sensörüyle çevriliydi.

Uluslararası 250 bilim insanı ve mühendisten oluşan ekip, 38 kurumdan katılımcılarla çalıştı. Ekip, zayıf etkileşimli ağır parçacık olarak bilinen WIMP adlı varsayımsal karanlık madde parçacığının ksenon atom çekirdeğiyle etkileşime girmesi durumunda iki ışık parlaması oluşacağını varsayıyordu.

Mart 2023 ile Nisan 2024 arasında toplanan 220 günlük veride, 16 Haziran 2023 tarihinde tam bu enerji seviyesinde tek bir açıklanamayan etkileşim kaydedildi. Bristol Üniversitesi'nden Sam Eriksen, dedektörlerin arka planını çok iyi anladıklarını ve tek bir olağanüstü olayın bile önemli olduğunu belirtti.

Brown Üniversitesi fizikçisi ve LZ sözcüsü Rick Gaitskell ise karanlık maddeyi gördüklerini iddia etmediklerini söyledi. Sydney Üniversitesi'nden Theresa Fruth, olayın birçok kontrolden sonra bile varlığını koruduğunu ve bunun heyecanı artırdığını ifade etti. Karanlık madde evrenin yaklaşık yüzde 27'sini, karanlık enerji ise yüzde 68'ini oluşturduğu düşünülüyor.

Görünür madde ise toplamın yalnızca yüzde 5'ini kapsıyor. Karanlık maddenin varlığına ilk işaret 1930'larda İsviçreli astronom Fritz Zwicky tarafından Coma Kümesi'ndeki galaksilerin beklenenden hızlı hareket etmesiyle ortaya konmuştu. Bilim insanları bu görünmez maddenin yerçekimi etkisini galaksi dönüşleri ve ışık bükülmeleri üzerinden tespit etti.

Ancak madde doğrudan gözlemlenemiyor çünkü ışık veya elektromanyetik radyasyon yaymıyor. NASA pazar günü Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu'nu fırlattığını duyurdu. 4 milyar dolarlık proje hem karanlık maddeyi hem de karanlık enerjiyi inceleyecek.