İHD'den çerçeve yasa değerlendirmesi: Sürece katkı sunacağız

İnsan Hakları Derneği (İHD), "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi" hakkındaki görüşlerini paylaştı. Dernek tarafından yapılan açıklamada, barış yolundaki çabalara ve sürece katkı sunmaya devam edileceği vurgulandı.

İHD'nin sosyal medya hesabından yayımlanan yazılı açıklamada, Kürt meselesinin demokratik yollarla çözümü yönündeki müzakere sürecinin büyük bir dikkatle izlendiği ve kalıcı toplumsal barış umudu yaratan gelişmelerden heyecan duyulduğu ifade edildi. Söz konusu kanun teklifinin, sorunun şiddet içermeyen ve demokratik yöntemlerle çözülmesi adına önemli bir başlangıç olduğu belirtilirken, sürecin başarısının ancak evrensel insan hakları standartlarını ve demokratik dönüşümü esas alan bir programla mümkün olacağı kaydedildi.

Terörsüz Türkiye sürecinin hukuki altyapısını oluşturacak 12 maddelik çerçeve yasa teklifi, bugün saat 15.30'da TBMM Adalet Komisyonu'nda görüşülmeye başlanıyor. Teklifin pazar günü Genel Kurul gündemine gelmesi bekleniyor.

AKP, MHP ve DEM Parti'nin ortak imzasıyla, CHP, HÜDA PAR ve Yeni Yol Partisi'nin de desteğiyle Meclis'e sunulan düzenleme, 5 Ağustos 2026 tarihinde yaklaşık 360 milletvekilinin imzasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulmuştu.

Hukukçular ise yasanın bir kök yasa işlevi göreceğine ve bu kapsamda Siyasi Partiler Kanunu, Seçim Kanunu ve İnfaz Hukuku'nda da değişiklikler yapılacağına dikkat çekerken, düzenlemedeki bazı maddeleri anayasaya aykırılık, belirlilik ilkesi ve masumiyet karinesi yönünden eleştiriyor.

Tasarıda sürecin ruhuna uymayan ve uygulamada sıkıntılar yaratabileceği düşünülen hususlara dair öneriler kamuoyuyla paylaşıldı.

Teklifin 1. maddesinde, Milli Güvenlik Kurulu'nun yapacağı tespitin zamana yayılmadan en fazla 1 ay gibi makul bir sürede ivedilikle gerçekleştirilmesinin sürecin hızlanmasını sağlayacağı aktarıldı. Hukukçular ise güvenlik kurumlarının silah bırakma tespiti yapacağının belirtilmesine karşın bunun işleyişinin ve "bağlantılı her türlü oluşum" tanımının muğlak olduğunu savunuyor.

Kanun teklifinin 3. ve 6. maddelerinde yer alan, örgüt militanları arasında suç türü ve suç tarihi temelinde yapılan kategorik ayrımın beklentileri karşılamadığı belirtildi. Bu yasanın Kürt meselesinin yol açtığı bütün yargılama ve mahkûmiyetleri ortadan kaldırmasının, silahsızlanma ve toplumsal barış sürecine ivme kazandıracağı savunuldu.

Teklifin 2. maddesiyle kapsam dışı bırakılan "kasten öldürme suçu failleri" tasnifinin hem kategorik ayrım hem de yargı içtihatları açısından sorunlu olduğu ifade edildi. Silah kullanılmadan da bu suçun işlenebileceği veya teşebbüs aşamasında TCK 302. maddeye göre hüküm kurulabileceği hatırlatılarak, bu muğlaklığın ölümle sonuçlanmayan öldürmeye teşebbüs şeklinde düzenlenerek giderilmesi istendi. Ayrıca 2005 öncesi ve sonrası suçlar ile kasten öldürme gibi istisnaların getirdiği sınırlamaların masumiyet karinesine aykırılık teşkil edebileceği de dile getiriliyor.

Teklifin 3, 6 ve 7. maddelerinde yer alan yargılama ve mahkûmiyet kararlarının ertelenme süresi ile 2 ila 3 yıllık siyaset yasağı gibi hak yoksunluklarının siyasi katılıma engel oluşturduğu belirtildi. Silahın yerine ikame edilmek istenen siyasi faaliyetlerin kısıtlanmasının kabul edilemez olduğu, halihazırda denetim altında tutulan kişilerin siyasi faaliyetlerinin engellenmesinin gereksiz bir düzenleme olduğu ifade edildi.

TBMM bünyesinde kurulacak "İzleme Komisyonu"nun siyasi katılıma açık olması, sivil toplum temsilcileri ile çatışma çözümünde uzman kişilerin komisyonda yer alması isteniyor.