İspanya Başbakanı Sánchez: Madrid'deki yangın için 12 saat kritik

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, güney Avrupa'yı kasıp kavuran aşırı sıcakların etkisiyle büyüyen ve Madrid yakınlarında devam eden büyük orman yangınıyla ilgili olarak önümüzdeki 12 saatin çok önemli olduğunu söyledi. İklim krizinin tetiklediği aşırı sıcaklıklar nedeniyle Bordeaux'da hava sıcaklığının çarşamba günü 39 dereceye ulaşması beklenirken, bölgedeki itfaiye ekipleri çam ormanlarındaki devasa alevlerin banliyölere sıçramasını engellemek için çalışıyor. İspanya'nın şimdiye kadar kaydettiği en büyük orman yangınının sürdüğü Madrid'in batısında da sıcaklığın 37 dereceyi bulacağı tahmin ediliyor.

Bölgesel acil durum servislerinden çarşamba sabahı yapılan açıklamada, gece boyunca çalışan onlarca yer ekibinin Madrid'deki alevleri kontrol altına almayı başardığı bildirildi. Ancak termometrelerin 32 dereceyi göstereceği València yakınlarındaki ayrı bir yangının henüz kontrol altına alınamadığı ifade edildi. Navalcarnero komuta merkezinden çarşamba sabahı televizyonlarda yayınlanan açıklamalarda bulunan Sánchez, başkent yakınlarındaki durumun iyiye gittiğini belirtti. Sánchez, İspanya tarihinde ilk kez bir orman yangını için "3. operasyonel seviye" ilan edildiğini ve merkezi hükümetin felaket müdahalesini devraldığını vurguladı.

Ulusal sivil koruma sisteminin yürüttüğü çalışmaların pekiştirilmesi açısından önümüzdeki 12 saatin büyük önem taşıdığını dile getiren Sánchez, sürecin kararlaştırıcı olacağını ifade etti.

Batı Avrupa'nın kavurucu yaz döneminin dördüncü sıcak hava dalgası, şiddetli rüzgarların da etkisiyle itfaiye ekiplerini alarma geçirdi. Yetkililer, rüzgarın alevlerin söndürülmesini zorlaştırdığını ve kontrol altına alınan bölgelerde yangınların yeniden başlaması riskini artırdığı uyarısında bulundu. Son dönemdeki yangınların büyük şehirlerin çok yakınında çıkması ise endişeleri artırdı.

Fransız yetkililer, salı gününü çarşambaya bağlayan gece hava şartlarının sakin geçmesi sayesinde alevlenmelerin hızla söndürüldüğünü belirtti, ancak ilerlemeyi olumsuz etkileyebilecek hava koşullarına karşı uyarıda bulundu. Gironde vilayeti, yangının başlangıcından bu yana 126 itfaiyecinin yaralandığını, çarşamba sabahı itibarıyla toplam yanan alanın ise 42 bin hektarda (104 bin akre) sabit kaldığını açıkladı.

Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi verilerine göre Fransa'da rekor düzeyde bir alan küle dönerken, hem Fransa hem de İspanya yılın bu dönemi için rekor sayıda yangınla karşı karşıya kaldı. Güney Avrupa genelinde 330 binden fazla kişi evlerini ve otellerini terk etmek zorunda kaldı.

Yangınların kontrol altına alınmasıyla birlikte salı günü tahliye emirleri kaldırılmaya başlandı; böylece Bordeaux, Madrid ve València yakınlarındaki kasabalarda yaşayan on binlerce kişinin evlerine dönmesine izin verildi. Bazı vatandaşlar evlerine döndüklerinde tamamen yanmış binalar ve kül olmuş eşyalarla karşılaştı.

Pelayos de la Presa'daki evinin enkazına dönen 74 yaşındaki emekli José Fernández, Fransız haber ajansı AFP'ye yaptığı açıklamada, "Param, belgelerim, evim kalmadı" diyerek durumunu özetledi ve yerleşkenin tamamen harabeye döndüğünü söyledi.

Avrupa'nın orman yangını sezonu, karbon kirliliğinin kıtayı küresel ortalamanın iki katı hızla ısıtmasıyla birlikte daha sıcak ve uzun bir döneme evriliyor. Bu yıl üst üste yaşanan sıcak hava dalgaları bitki örtüsünü kurutarak ormanları ve çalılıkları adeta birer barut fıçısına dönüştürdü. AB yetkilileri, kasım ayına kadar yangınların sürebileceği uyarısında bulunarak duruma tepki gösterdi.

Sánchez, iklim krizine karşı bir "ulusal pakt" oluşturulması çağrısını yineleyerek, bu yangınların insan kaynaklı olabileceğini veya olmayabileceğini, ancak yüksek sıcaklıklar, düşük nem ve büyük yangınların kendi yarattığı atmosferik olaylar neticesinde üstel bir şekilde arttığını kaydetti.

Avrupa Komisyonu hafta başında yaptığı açıklamada, İsveç ve Türkiye gibi ülkelerden Fransa'ya 7 uçak ile 4 helikopter gönderildiğini bildirdi. İspanya için ise Yunanistan, İtalya ve Türkiye'den 6 uçak, Portekiz'den de 134 personel ile 41 aracın harekete geçirildiği ifade edildi. İspanya içişleri bakanlığının bilgisine göre, çarşamba günü Madrid'e Sırbistan'dan bir Super Puma helikopterinin gelmesi beklenirken, kısa süre içinde 40 personel ile 18 aracın da bölgeye katılacağı duyuruldu.

Avrupa Birliği kriz yönetimi ekibi çarşamba günü yaptığı açıklamada, yaz aylarının ilerleyen dönemlerinde İtalya ve Yunanistan'da yeni yangınların çıkmasından endişe duyduklarını ve önlerinde zorlu haftalar olduğunu belirtti.

Brüksel'deki AB Acil Müdahale Koordinasyon Merkezi'nde (ERCC) görev yapan ve yardım isteyen ülkelere yangın söndürme uçakları, ekipman ve ekiplerin sevkini koordine eden Maria Zuber, Fransa için önümüzdeki birkaç günün "çok zor" geçeceğini belirterek, tehlikenin artık Yunanistan'a kaydığının görüldüğünü ifade etti.

ERCC bünyesindeki yangın uzmanı Moisés Galán Santano, orman yangınlarını önlemek için daha fazla adım atılması gerektiğini ve bunun yıllar sürecek bir çaba olduğunu söyledi. Acil durum müdahalesinin tek çözüm olmadığını, bunun sadece son adım olduğunu belirten Santano, önlem almaya odaklanmaları gerektiğini vurguladı.

Yetkililer, önleme politikalarının erken uyarı sistemlerinden bitki örtüsünü azaltmak için hayvan otlatılmasına ve orman yönetimindeki değişikliklere kadar geniş bir yelpazeyi kapsadığını belirtti.

Avrupa Komisyonu tarafından yılın başlarında yayımlanan bir politika belgesinde, kıta genelinde daha büyük ve yıkıcı olması beklenen orman yangınlarına karşı ülkelerin nasıl daha iyi önlem alabileceği ve toparlanabileceği ele alınmıştı. Belgede daha yaygın otlatma, sulak alanların, nehirlerin ve taşkın yataklarının eski haline getirilmesi, orman yangınlarına ilişkin daha iyi veri toplama ile riskli davranışlar ve güvenli tahliye konularında halkın bilinçlendirilmesi gibi önlemler teşvik edilmişti.

Bilim insanları, Batı Avrupa'nın yaz aylarındaki aşırı sıcaklarının ölümcül ve maliyetli olduğunu, durumun fosil yakıt kirliliği nedeniyle daha da kötüleştiğini belirtiyor. Hızlı analizler, haziran ayındaki sıcak hava dalgasının iklim krizi olmayan bir dünyada "neredeyse imkansız" olacağını ortaya koyarken, büyük yangınları tetikleyen toprak kuruluğu seviyesinin de beş kat daha olası hale geldiğini gösterdi. Sıcak hava dalgalarının en az 10 bin kişinin ölümüne yol açtığı ve tahıl çiftçilerine 2 milyar euro ürün kaybına mal olduğu tahmin ediliyor.

Avrupa Yeşiller Partisi eş başkanı Vula Tsetsi, çarşamba günü yaptığı açıklamada Avrupa kurumlarını harekete geçmeye çağırdı ve nisan ayında yayımlanması beklenen ısıtma ve soğutma planının Avrupa Komisyonu tarafından henüz paylaşılmadığına dikkat çekti.

İklim kaynaklı sıcak hava dalgaları ile orman yangınlarının halihazırda can aldığını, evleri yok ettiğini ve ormanları rekor bir hızla tahrip ettiğini belirten Tsetsi, Avrupa'nın sıcak hava dalgalarının boyutu ile kararlı bir Avrupa eyleminin eksikliği arasında açılan bir uçurum bulunduğunu ifade etti.