Katılım sigortacılığındaki prim artışı yılın ilk yarısında yüzde 50'yi aştı

Katılım sigortacılığının prim üretimi, 2023 yılının ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine nazaran yüzde 50,1 oranında artış göstererek 48 milyar 843 milyon 620 bin lira seviyesine ulaştı. Türkiye Sigorta Birliği'nden (TSB) alınan verilere göre, katılım sigortacılığı, geçen yıl 70,2 milyar liralık prim üretimiyle yılı kapattı ve pazar payı yüzde 4 oldu. Bu yılın ocak-haziran döneminde, sigortacılığın toplam prim üretimi ise 743 milyar 851,9 milyon lira olarak gerçekleşti. Katılım sigortacılığının prim üretiminin yüzde 96,2'sini oluşturan 46 milyar 998 milyon lira, hayat dışı sigortalardan elde edildi. Hayat sigortaları ise 1 milyar 846 milyon lira ile toplam üretimin yüzde 3,8'ini oluşturdu. Hayat dışı sigortacılıkta en yüksek prim üretimi 20,9 milyar lira ile otomobil sigortalarından geldi. Yangın ve doğal afet sigortalarının prim üretimi 5 milyar 960 milyon lira, hastalık ve sağlık branşında ise 3 milyar 939 milyon lira olarak kaydedildi.

Bu varlıkların büyük bir kısmı bankacılık sektöründe yer almakta, fakat sermaye piyasaları ve sigortacılık da hızlı büyüyen alanlar arasında görülmektedir. Yıldırım, küresel İslami sigortacılık varlıklarının yıllık yüzde 14 büyüyerek 71 milyar dolara ulaştığını belirtti. İslami sigortacılık varlıklarının yaklaşık yüzde 75'inin Körfez İşbirliği Konseyi ile Doğu Asya ve Pasifik bölgelerinde yoğunlaştığı, Avrupa, Orta Asya, Güney Asya ve Sahra Altı Afrika'nın ise yüksek büyüme potansiyeline sahip olduğu ifade edildi.

Türkiye'de 2023 yılı Haziran ayı itibarıyla katılım finans esasları ve standartlarına göre faaliyet gösteren 8 şirket bulunmaktadır; bunlardan 4'ü hayat dışı, 3'ü hayat ve emeklilik alanında, biri ise katılım reasürans alanında çalışmaktadır. Ayrıca bireysel emeklilik alanında, konvansiyonel fonların yanı sıra katılım esaslı fonları yöneten emeklilik şirketleri de faaliyet göstermektedir. Yıldırım, katılım sigorta şirketlerinin branş bazında incelenmesinde, toplam sigortacılıktaki pazar payının hayat sigortalarında yüzde 1,6, hayat dışı sigortalarda ise yüzde 7,5 olduğunu aktardı. Katılım sigortacılığında toplam prim üretiminin yüzde 42'sinin acenteler, yüzde 21'inin bankalar, yüzde 19'unun diğer kanallar, yüzde 11'inin doğrudan satış ve yüzde 7'sinin brokerler aracılığıyla gerçekleştirildiği kaydedildi. Bu sektörde elde edilen büyüme ivmesinin önümüzdeki dönemde de devam etmesi bekleniyor.

Katılım Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), katılım sigortacılığından daha güçlü bir görünüm sergiliyor. Türkiye'de artan ilgiyle birlikte büyüme eğilimini sürdürmektedir. Aynı dönem itibarıyla BES'teki toplam fon büyüklüğü 2,4 trilyon lira olarak gerçekleşti ve bunlardan 851 milyar lirası katılım esaslı fonlarda değerlendirildi. Gönüllü BES'te toplanan 1,9 trilyon liranın 725 milyar lirası, Otomatik Katılım Sisteminde toplanan 144 milyar liranın 87 milyar lirası ve devlet katkısı grubundaki 285 milyar liranın 39 milyar lirası katılım esaslı fonlara aittir. Böylece BES ve OKS'deki toplam fonlar içerisinde katılım esaslı fonların payı yüzde 36 seviyesine ulaştı. Sadece OKS fonları dikkate alındığında ise katılım esaslı fonların payı yüzde 60 düzeyindedir.

Yıldırım, SEDDK olarak katılım sigortacılığı ve katılım BES'in yaygınlaştırılması, güçlendirilmesi ve geliştirilmesi için çeşitli mevzuat çalışmaları yürütüldüğünü hatırlattı. Katılım şirketlerindeki danışma komitelerinin karar alma süreçlerini daha etkin hale getirmeyi amaçlayan bir genelge taslağının hazırlandığını belirtti. Bu taslakla, danışma komitesi karar tutanaklarına dair standart bir şablon oluşturulması, katılım uyum birimlerinin danışma komitesi süreçlerindeki görevlerinin güçlendirilmesi ve kararların gerekçeli, izlenebilir, erişilebilir ve denetlenebilir şekilde kayıt altına alınması hedefleniyor. Ayrıca kararların zamanında ilgili birimlere bildirilmesi, uygulama durumunun düzenli olarak izlenmesi ve Kurumun gözetimine olanak tanıyan bir yapı oluşturulması amaçlanıyor.

Yeni düzenlemenin katılım finans esas ve standartlarına uyumu güçlendireceğine, uygulamadaki farklılıkları azaltacağına ve vatandaşların katılım sigortacılığına olan güvenini artıracağına inandığını ifade eden Yıldırım, katılım sigortacılığı ürünlerinin erişilebilirliğini artırmak amacıyla yeni bir dağıtım kanalı modeli üzerinde çalıştıklarını da duyurdu. Bu modelin tamamlanmasıyla katılım sigortacılığı ürünlerinin görünürlüğünün artması ve daha geniş kesimlere ulaşması hedefleniyor.

Yıldırım, uluslararası düzeyde uygulanan tekafül sisteminin Türkiye'de uygulanabilmesi için gerekli mevzuat altyapısının oluşturulmasına yönelik çalışmalar da yapıldığını belirtti. Bu modelin hayata geçirilmesiyle katılım sigortacılığı sisteminin uluslararası uygulama ve standartlarla uyumunun güçlendirileceği, ürün ve iş modeli çeşitliliğinin artırılacağı ve Türkiye'nin küresel tekafül piyasalarıyla entegrasyonunun geliştirileceği vurgulandı. Yıldırım, bu düzenlemenin başta Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri olmak üzere uluslararası yatırımcıların Türkiye sigortacılık sektörüne olan ilgisini artırarak yeni yatırım ve işbirliği fırsatları oluşturması bekleniyor. SEDDK, katılım finans alanında uluslararası standartlar geliştiren kuruluşlarla iş birliği yaparak Türkiye'nin katılım sigortacılığı alanındaki tecrübesini uluslararası platformlara taşıyacaktır. Katılım sigortacılığının sağlıklı gelişimi için algı, farkındalık ve eğitim çalışmalarının güçlendirilmesinin önemine değinene Yıldırım, bu süreçte SEDDK, sektör ve akademik camiaya önemli sorumluluklar düştüğünü belirtti. Yıldırım, paydaşların koordineli katkılarının sektörün güçlendirilmesine yardımcı olacağını ifade etti. Kurum, şirket personelinin yetkinliğini artırmak amacıyla özel katılım sigortacılığı eğitimlerini zorunlu tutmakta. Eğitim programlarında katılım finans sisteminin tarihi gelişimi, temel felsefesi, genel görünümü, katılım sigortacılığının mevzuatsal çerçevesi gibi konular ele alınmakta ve bu alanla ilgili çalışanların bilgi ve yetkinliklerinin güncel tutulması için eğitimlerin belirli periyotlarla yenilenmesi sağlanmaktadır.