Mantardan üretilen canlı kumaş kendini onarıp temizliyor

Çinli araştırmacılar, kendi kendini temizleme, hasar aldığında onarılma ve doğada çözünme yeteneğine sahip canlı bir mantar tekstili geliştirdi. Yeni nesil malzemenin tekstil ve ambalaj alanlarında değerlendirilmesi hedefleniyor.

Çin Bilimler Akademisi bünyesindeki bilim insanları, tırtıllar üzerinde parazit olarak yaşayan Cordyceps militaris türü mantarı kullanarak bu canlı tekstil materyalini elde etti. Çeşitli mikroorganizmalarla güçlendirilen bu kumaşın, leke tutmama, kendini yenileme ve çevreye zarar vermeden çözünme kabiliyetlerine sahip olduğu duyuruldu.

Çalışma kapsamında mantar, ilk olarak sıvı kültür ortamında ufak kümeler halinde çoğaltıldı. Ardından temizlenen bu yapılar kalıplara dökülerek bütün bir tekstil yüzeyine dönüştürüldü. Kumaşın sert ve kırılgan yapısını önlemek amacıyla gliserol ile yumuşatılıp esnekleştirildiği kaydedildi. Uzmanlar, standart kumaşlarda bulunan herhangi bir takviye malzemenin kullanılmadığını, mantarın misel ağının tek başına sağlam bir yüzey oluşturduğunu vurguladı.

Kumaşa renk vermek amacıyla sentetik boya yerine turuncu, mavi ve mor pigment salgılayan maya hücreleri tercih edildi. Bunun yanı sıra farklı mantar türleri ilave edilerek materyale ilave nitelikler kazandırıldı. Sahip olduğu su itici özellik sayesinde yüzey kendi kendini temizleyebilirken, Aspergillus niger küf mantarı sayesinde UV ışınlarına karşı kalkan oluşturan bir melanin tabakası meydana getirildi.

Geliştirilen malzemenin en çarpıcı yönlerinden biri de gördüğü zararı kendi kendine giderebilmesi oldu. Yırtılan kısımlara taze mantar peletleri sürüldüğünde, mantarın yeniden çoğalarak hasarlı bölgeyi kapattığı gözlemlendi. Kuru koşullarda mikroorganizma faaliyetleri büyük oranda dururken, nem ve gıda sağlandığında hücrelerin tekrar çalışarak iyileşme sürecini tetiklediği ifade edildi. Ekip, söz konusu malzemenin toprakta yaklaşık 40 günlük süre zarfında neredeyse tamamen çözündüğünü kaydetti.

Araştırmacılar bu mantar kumaşından bir elbise tasarlasa da kıyafet henüz kimse tarafından giyilmedi. Proje yöneticilerinden Ke Li, ilerleyen safhada gönüllülerin bu elbiseyi giyerek gerçek kullanım performansının test edilebileceğini aktardı.

Sidney Üniversitesi'nden Justin Beardsley ise çalışmanın, hızlı moda sektörünün yarattığı atık miktarını düşürmek adına ümit vadettiğini dile getirdi. Malzemenin çabuk çözünebilmesinin günlük kullanımda bazı pratik zorluklar yaratabileceğine işaret eden Beardsley, ilerleyen dönemde bu tarz canlı kumaşların su geçirmezlik veya hava alabilirlik gibi nitelikleri anlık olarak uyarlayabilecek şekilde tasarlanabileceğini sözlerine ekledi.