Milli Muharip uçak KAAN'ın ilk seri üretim prototipi sahneye çıktı

Türkiye'nin ilk 5. nesil savaş uçağı olacak Millî Muharip Uçak KAAN projesinde, seri üretim aşamasından önce 6 farklı prototipin üretilmesi planlandı. Jetin temel uçuş niteliklerinin test edilmesi amacıyla üretilen KAAN Prototip 0, 21 Şubat 2024 tarihinde ilk uçuşunu gerçekleştirerek 13 dakika havada kalmış, ikinci test uçuşunu ise 6 Mayıs 2024'te yapmıştı. Tam boy statik test uçağı ise KAAN Y (KAAN TBST -P) adıyla biliniyor. KAAN Y, gerçek uçakla aynı boyut ve ağırlığa sahip olmasına rağmen uçmayacak özellik taşıyor. Uçuş öncesinde gerçekleştirilen tam boy statik test uçağı çalışmaları, KAAN programının kritik geliştirme aşamaları arasında yer alıyor. Söz konusu testler, uçuş veya dinamik deneylerden önce yapısal dayanıklılığın, entegrasyon performansının ve güvenlik risklerinin değerlendirilmesi amacıyla uygulanıyor. Yer testleri, uçuş güvenliği ile sistem bütünlüğünün sağlanması bakımından büyük önem taşıyor.

Seri üretim için ilk prototipi oluşturacak Prototip 1 ise dün gün yüzüne çıktı. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), KAAN P1 modelinin taksi testine ilişkin görüntüleri kamuoyuyla paylaştı. Uçağın ilk uçuşunu önümüzdeki iki ay içinde gerçekleştirmesi planlanıyor. İlk uçuşun ardından jetin performansının, aviyonik sistemlerinin ve diğer görev konfigürasyonlarının test edilmesi amacıyla çok sayıda uçuş yapılması hedefleniyor. Prototip 2'nin ise yıl sonuna kadar ilk uçuşunu yapması amaçlanırken, yıl sonu veya gelecek yılın başında P1 ile P2 prototiplerinin aynı anda uçması ihtimali üzerinde duruluyor.

TUSAŞ'ın elinde halihazırda prototipler için ABD'den temin edilen 10 adet F110 motoru bulunuyor. Seri üretim süreci kapsamında ABD'den 80 adet F110 motoru alınacak. Seri üretim döneminde Blok 10 ve Blok 20 jetleri F110 motorlarıyla üretilecek. KAAN projesi için geliştirilen yerli motorun ise 2030 yılından itibaren KAAN Blok 30 ve sonraki konfigürasyonlarda kullanılması öngörülüyor. KAAN'ın 2028'den itibaren envantere girmesi ve 2030 yılından itibaren kademeli olarak harekata hazır duruma gelmesi hedefleniyor.

Öte yandan Türkiye 5. nesil savaş uçaklarını üretmek için prototip testlerine devam ederken, İsrail'de de seçimlere aylar kala yerli uçak geliştirme hedefleri gündeme gelmeye başladı. Washington'da gazetecilere açıklamalarda bulunan üst düzey bir İsrailli yetkili, ülkenin ABD askeri yardımlarına olan bağımlılığını azaltma çabaları çerçevesinde, önümüzdeki 10 yıllık süreçte yerli hayalet savaş uçakları ile insansız savaş uçakları geliştirmeye hazır olduklarını belirtti. Aynı yetkili, başkalarının bu sistemleri tedarik etmeyi bırakabileceği ihtimaline karşı bu sistemleri kendilerinin üretmeye başlaması gerektiğini vurgulayarak 10 yıl sonraki hedeflerini paylaştı.

Bu üst düzey yetkilinin açıklamaları, geçmişte Jerusalem Post gazetesine konuşan diğer İsrailli kaynakların ifadelerini akıllara getirdi. Savunma Bakanlığı'na bağlı Savunma Araştırma ve Geliştirme Müdürlüğü Entegrasyon Dairesi Başkanı Albay Yishai Cohen de bir podcast yayınında İsrail'in bu tip uçakları inceleyip incelemediği yönündeki bir soruya net yanıt vermekten kaçınarak İran'a karşı yapılacak bir sonraki savaş için sürprizler hazırlanması gerektiğine dikkat çekmişti. İsrail, özellikle ABD tarafından geliştirme çalışmaları süren yapay zeka donanımlı insansız İş Birlikçi Muharebe Uçağı projesine büyük ilgi gösteriyor. Türkiye ise bu alanda Bayraktar tarafından geliştirilen ve testleri devam eden, yapay zeka tabanlı otonom kabiliyetlere sahip insansız savaş uçağı Kızılelma'yı bu yıl içinde envantere dahil etmeye hazırlanıyor. Kızılelma, yapay zeka destekli kararları sayesinde insanlı savaş uçaklarıyla ortak görevler yürütebilecek kapasitede bulunuyor.

Ekim ayında yapılması planlanan seçimlerde yeniden iktidara gelmek için çabalayan ve popülaritesini artırmaya çalışan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ülkenin ABD'ye olan bağımlılığını düşürmeyi ve yerel askeri sanayi üssünü genişletmeyi amaçlayan uzun vadeli bir plan açıklamıştı. Ancak bu plan, savaş uçaklarından ziyade topçu, füze, elektronik ve siber savaş sistemlerine öncelik tanıyor. 1980'li yıllarda İsrail Uçak Sanayii (şu anki adıyla İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii - IAI) tarafından Lavi adı verilen bir uçak geliştirilmiş ve bazı yabancı ülkelerin hava kuvvetleri bu uçağın gelişmiş versiyonlarını satın almıştı. Proje 1987 yılında bütçe ve siyasi gerekçelerle iptal edilirken, IAI daha sonra İsrail Hava Kuvvetleri için Kfir isimli bir uçak daha üretmişti. Halen Amerikan savaş uçaklarına bağımlı olan İsrail'in böylesi bir projeye girişmesinin, savaşlar nedeniyle zayıflayan ülke ekonomisine ciddi bir yük getirebileceği ifade ediliyor.