Rusya'dan Telegram kurucusu Pavel Durov'a 'teröre yardım' suçlaması

Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB), şifreli mesajlaşma platformu Telegram'ın, Ukrayna istihbaratı ile saldırı planlayan gruplar tarafından kullanılan içerikleri kaldırmadığını bildirdi.

Rus makamları, Telegram'ın kurucu ortaklarından Pavel Durov'u terör faaliyetine yardımı kapsayan Rus Ceza Kanunu maddesi uyarınca "teröre yardım etmek"le suçlayarak hakkında uluslararası yakalama kararı çıkardı. Suçlamanın öngördüğü ceza müebbet hapse kadar uzanabiliyor.

FSB, çarşamba günü yaptığı açıklamada, Durov'un şirketinin, Rusya'daki saldırıları koordine etmek ve eleman devşirmek amacıyla Ukrayna özel servisleri ile terör ve aşırılık yanlısı örgütler tarafından kullanılan kanal, sohbet ve botları kapatmadığını belirtti.

FSB tarafından yapılan açıklamada, bu saldırıların sabotaj, terör eylemleri, toplu cinayetler ve siber dolandırıcılık faaliyetlerini kapsadığı ifade edildi.

Hem Dubai hem de Fransa'da yaşamını sürdüren ve Telegram'da aktif olan Durov, FSB'nin iddialarına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmazken, Telegram'ın X platformundaki resmi hesabı, suçlamanın duyurulmasının ardından Durov'un orta parmağını gösterdiği bir fotoğraf paylaştı.

Rusya'daki bu hamle, Moskova yönetiminin devlet kontrolüne geçen ve VK adını alan VKontakte ağının, devlet destekli mesajlaşma uygulaması Max'ı öne çıkararak vatandaşları Telegram ve WhatsApp kullanmayı bırakmaya teşvik ettiği bir döneme denk geldi. Durov söz konusu uygulamayı "gözetleme ve siyasi sansür amacıyla inşa edilmiş devlet kontrolündeki bir uygulama" diyerek eleştirmişti.

Dava, Rusya'nın Telegram'ın faaliyetlerini kısıtlamaya başlamasının ardından şubat ayında açılan soruşturmayı tırmandırırken, platforma bu yıl ağırlıklı olarak yasaklanan içerikleri kaldırmadığı gerekçesiyle 100 milyon rubleyi (yaklaşık 1,25 milyon dolar) aşan para cezası kesildi.

Uzmanlar, kullanıcı verilerini talep halinde yetkililerle paylaşacağını açıkça belirten MAX uygulamasının, mesajların gizliliğini sağlayan uçtan uca şifreleme teknolojisini kullanmadığı konusunda uyarıda bulunuyor.

Rus hükümeti, YouTube üzerindeki kısıtlamaları artırırken Twitter, Facebook ve Instagram gibi sosyal medya platformlarına da erişim engeli getirdi.

Rusya'da Devlet Başkanı Vladimir Putin'in doğum yeri olan St. Petersburg'da doğan ancak Birleşik Arap Emirlikleri ile Fransa pasaportları taşıyan Durov, Telegram'ı 2013 yılında kurdu. Telegram kısa sürede Rusya'da en çok kullanılan çevrim içi hizmetlerden biri haline gelirken, internet düzenleme kurumlarının ülke içindeki erişimi engelleme yönündeki yıllar süren çabalarını sonuçsuz bıraktı.

Durov, bundan önce Rusya'nın Facebook muadili VKontakte'yi kurmuş, ancak 2010'lu yılların ortalarında Rus makamlarının baskısı nedeniyle hisselerini satarak şirketten ayrılmak zorunda kalmıştı.

Durov, 2014'te Ukraynalı demokrasi yanlısı aktivistlerin hesap verilerine Rus makamlarının erişim sağlaması için baskı gördüğünü, ancak bunu reddettiğini öne sürmüştü.

Durov yılın başlarında, Rus makamlarının kendisine karşı cezai soruşturma başlattığını duyurmuş, sosyal medyadan yaptığı paylaşımda bu hamlenin gizlilik ve ifade özgürlüğü hakkını bastırmak amacıyla Telegram'a erişimi kısıtlamak için uydurulan bahaneler olduğunu savunmuştu.

Rusya'daki soruşturmanın yanı sıra Durov, platformdaki suç faaliyetleriyle yeterince mücadele etmediği ve kolluk kuvvetlerinin taleplerine tam olarak iş birliği sunmadığı iddialarıyla Fransa'da da yasal bir soruşturmayla karşı karşıya bulunuyor.

2024'te Fransız yetkililerce yasa dışı içeriklerin yayılmasıyla ilgili suçlamalar kapsamında gözaltına alınan ve suçlamaları reddederek bu durumu "hukuki ve mantıksal açıdan saçma" diye niteleyen Durov, yöneticilere göre kendisine ilişkin bir suç bulanamamasının ardından Fransız makamların seyahat kısıtlamalarını kaldırmasıyla ülkeden ayrılmıştı; söz konusu soruşturma ise hâlâ sürüyor.

İçerik denetiminde tarafsız bir duruş sergileyen ve uygulamayı gizli ile sansürsüz olarak konumlandıran Durov, bu yaklaşımı benimsedi. Bununla birlikte bazı uzmanlar, bu politikanın Telegram'ın yasadışı faaliyetler ve aşırılıkçılık için bir cazibe merkezine dönüşmesine yol açtığı uyarısında bulunuyor.