sanayide usta krizi büyüdü: Çırak maaşları 35 bin lirayı buldu

Türkiye'de emek yoğun meslek kollarında usta açığı giderek büyüyor. İşletmeler geleceğin elemanını yetiştirmek için çıraklara yüksek maaşlar vermeye başladı. İnternet ilanlarında yetişecek çıraklara verilen ücretler 35 bin liraya kadar ulaştı. 2026 yılı net asgari ücreti 28 bin 75 lira olarak uygulanıyor. Kartal'da bir kuaför ise bir yıllık deneyimi olan çırağa 50 bin lira teklif ediyor.

Piyasada çırak maaşlarının yükselmesinin temel nedeni usta maliyetleri oldu. Dışarıdan yetişmiş usta getirmenin maliyeti 100 bin lirayı aşıyor. İşverenler bu maliyet yerine gençleri kendi bünyesinde yetiştirmeyi tercih ediyor.

Birkaç yıl asgari ücret üstü maaş verilse bile çırak kalifiye eleman oluyor. Devletin Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) sistemi 400 binin üzerinde öğrenciyle faaliyet yürütüyor. Ancak bazı işverenlerin beklentileri bu sistemle uyuşmuyor. MESEM modelinde öğrenciler haftanın bir günü okula gidiyor. Bazı ustalar ise tam zamanlı ve esnek mesai yapacak çırak arıyor.

Yüksek maaşlara rağmen sanayide neredeyse çırak bulunamıyor. Gençler ve aileler masabaşı ve temiz işlere yöneliyor. Aileler çocuklarının sanayide çalışmasını istemiyor.

Yapay zekanın gelişimiyle masabaşı işlerin tehlikeye gireceği ise göz ardı ediliyor. Esenyurt'ta motor mekanik ustası olan Mahmut Karahan, dışarıdan usta getirmenin maliyetini vurguladı. Karahan, "Bugün dışarıdan bir usta getirsem 100 bin liradan aşağı kapıyı açmıyor.

Ben de hâliyle kendi çırağımı kendim yetiştirmek istiyorum. Aylık 30-35 bin lira para teklif ediyorum ama yine de gelen yok" dedi. Karahan gençlerin çalışmak istemediğini belirterek, "Sanayiye heves edip gelen genç de işe odaklanmıyor, elinden telefonu düşürmüyor.

Sosyal medyaya bakmaktan işi takip edemiyor. İki gün sonra da biraz yorulunca 'bana göre değil' deyip kaçıyor. Aileler çocuklarını pamuklara sararak büyütüyor. Artık kimse elini yağa, pasa bulamak istemiyor" ifadelerini kullandı.

Hadımköy'de mobilya üreten Nazım Solakoğlu MESEM sisteminin güzel olduğunu ancak kendisine uymadığını söyledi. Solakoğlu, "MESEM çok güzel bir uygulama, çevremde kullanan çok arkadaşım var ve hepsi memnun. Ama bana o sistem uymuyor, bana eski usul, tam zamanlı çırak lazım" dedi.

Solakoğlu sözlerini şöyle sürdürdü: "Ben çocuğa 35 bin lira maaş, yol, yemek her şeyini veririm. Yeter ki gelsin, haftanın 6 günü benim yanımda kalsın, mesleği çekirdekten, usta-çırak ilişkisiyle öğrensin. Okul günleri veya katı mesai saati kısıtlamaları bizim işleyişimize uymuyor.

İşi gerçekten öğrenmek isteyen bir gence altın bileziği koluna takarım. Ama gelin görün ki okulların kapandığı yaz tatilinde bile kapımızı çalan bir tane çırak adayı yok."