TBMM Genel kurulunda yükseköğretim teklifinin ilk 13 maddesi kabul edildi

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda, öğrenci affı ve yükseköğretime yönelik düzenlemeleri kapsayan Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin ilk 13 maddesi meclis onayından geçti.

Kabul edilen maddeler doğrultusunda, Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin Kurul'da görev yaptığı süreler, tabi oldukları özel kanun hükümleri uyarınca fiilen mesleklerinde çalışmış kabul edilecek. Bu süreler; terfi, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma sürelerinin hesaplanmasında hesaba katılacak. Üyelerin yaş haddi sınırında ise üye seçilmeden önceki kadrolarının yaş haddi baz alınacak.

Öğretim üyelerinden, yaş sınırını dolduracakları tarihten evvel müracaat eden ve sözleşme tarihi itibarıyla öğretim üyesi kadrolarında bulunanlardan, yükseköğretim kurumlarınca saptanan bölüm ile programlarda görev yapmasında yarar görülenler, ilgili kurumun görüşü ve Yükseköğretim Kurulunun kararıyla emeklilik yaş sınırını doldurdukları andan itibaren 75 yaşını aşmamak şartıyla, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanana dek ikişer yıllık sürelerle sözleşmeli olarak istihdam edilebilecek. Bu kapsamda çalışacak sözleşmeli öğretim üyesi miktarını bölüm, program veya yükseköğretim kurumları bazında sınırlamaya ve uygulamanın hizmet ihtiyaçları ile akademik kriterlere uygun şekilde yürütülmesi için gerekli kararları almaya Yükseköğretim Kurulu yetkili kılındı.

Sözleşmeli öğretim üyesi istihdamının sürekliliğini temin etmek amacıyla, yaş sınırından dolayı sözleşmeli statüde görev yapan öğretim üyelerinin kadrolu görevdeyken sahip oldukları özlük haklarının sözleşmeli dönemde de sürmesi ve her iki statüdeki akademisyenler arasında fiili çalışmaya dayalı ödemeler bakımından uygulama birliğinin sağlanması kurala bağlandı.

Türk Cumhuriyetleri ile akraba topluluklarındaki yükseköğretim kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına, 3 yılı geçmemek ve tüm özlük hakları baki kalmak kaydıyla üniversite yönetim kurulunun kararı ve Milli Eğitim Bakanlığının onayıyla aylıklı izin verilebilecek. Uluslararası anlaşmalarla kurulan üniversitelerde ve Yükseköğretim Kurulunun taraf olduğu protokoller çerçevesinde ikili anlaşmalarla yurt dışındaki yükseköğretim kurumları bünyesinde açılan programlarda bu süre 5 yıla kadar uzatılabilecek.

Getirilen düzenlemeyle, azami öğrenim süresini tamamlamasına rağmen kayıtlı olduğu okuldan mezun olabilmek durumunda olan intörnlük eğitimi dönemi hariç son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları ya da alamadıkları teorik ve uygulamalı bütün dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı tanınacak.

Bu öğrencilerden teorik ya da uygulamalı dersleri verip başarılı olan fakat uygulamalı eğitime veya intörnlük eğitimine başlamayan, eğitimini bitirmeyen veya başarısız olanlara, söz konusu eğitimlerini tamamlama olanağı sunulacak. Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ise ek sınav hakkı tanınmayacak. Uygulamalı eğitim ile intörnlük eğitiminin usul ve esaslarını belirleme yetkisi Yükseköğretim Kuruluna ait olacak.

Kişisel emek ve birikime dayanmayan, başkaları tarafından ücretli ya da ücretsiz şekilde üretilen yayın ve çalışmalarını atama, yükselme, unvan ve derece elde edilmesinde kullananlar ile bu eylemleri başkaları adına gerçekleştirenler veya bu duruma aracılık edenler hakkında meslekten çıkarma cezası uygulanacak.

Disiplin soruşturmasına ilişkin hususlar, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı göz önünde bulundurularak yeniden düzenleniyor. Böylece hukuki güvenlik, belirlilik ilkeleri ve hukuki dinlenilme hakkının hayata geçirilmesi hedefleniyor. "Disiplin soruşturması, ifade alma ve savunma hakkı" maddesine göre, disiplin soruşturmasında ifade ve savunma aşamasında soruşturmacı tarafından ilgiliye gönderilecek ifadeye davet yazısında iddiaların ne olduğu açıkça ifade edilerek 7 günden az olmamak şartıyla tanınacak sürede ifadesinin alınacağı ve bu sürede sözlü veya yazılı ifade verilmemesi halinde dosyadaki mevcut deliller doğrultusunda işlem yapılacağı bildirilecek. Soruşturmacı, ulaşılan deliller çerçevesinde teklifte bulunacak.

Disiplin cezası vermeye yetkili makam tarafından ilgiliye iletilen savunmaya davet yazısında, teklife esas teşkil eden eylemin içeriği, bu eylemin karşılığı olan disiplin cezası ve 7 günden az olmamak üzere tanınacak sürede savunmanın yapılması gerektiği bilgisi yer alacak. Davet yazısında ayrıca, savunmanın belirtilen sürede yapılmaması durumunda savunma hakkından vazgeçilmiş sayılacağı ve mevcut deliller uyarınca karar verileceği aktarılacak. Savunmaya davet yazısında, ilgiliye savunma hakkını kullanmadan evvel soruşturma evrakını inceleyebileceği de belirtilecek.

Tıpta uzmanlık mevzuatı çerçevesinde yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ile araştırma görevlileri için ek ödeme tavan oranları, Sağlık Bakanlığında görev yapan emsallerinin aldığı oranlarla eşitlenecek.

Kanun hükümleri kapsamında ortak araştırma merkezlerinde görevlendirilen öğretim elemanları, kendi üniversitelerinde yürütülen döner sermaye faaliyetlerine katkıları da göz önüne alınarak ilgili mevzuatları çerçevesinde ek ödemeden yararlanmaya devam edecek. Yürütülen proje gelirlerinden elde edilen dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilerek proje kapsamında ortak uygulama ve araştırma merkezi üniversitelerine tahsis edilebilecek. Proje bittiğinde bu taşınırların kurumlar arası bedelsiz devirle hangi yükseköğretim kurumuna verileceği, ortak uygulama ve araştırma merkezi yönetim kurulunca kararlaştırılacak. Koordinatör üniversite değişikliğinde ise ortak merkezin borç, alacak ve nakit bakiyeleri yeni koordinatör üniversiteye aktarılacak.

Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu gereğince birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinin bir önceki yıl gayrisafi hasılatının yüzde 2,5'lik oranı dikkate alınarak ilgili üniversitelerin bünyesindeki bilimsel araştırma projelerinin desteklenmesi maksadıyla o yıla ait merkezi yönetim bütçesinden gereken ödenek üniversite bütçesine aktarılacak. Tesisin birden fazla üniversiteyle protokol imzalamış olması durumunda yüzde 2,5 oranı, kurumların tesiste görevlendirdiği öğretim elemanı sayısına göre orantılı biçimde bölünecek. Bu sürece ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının onayları alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.

Vakıf üniversitelerine yönelik getirilen düzenlemeler kapsamında, devlet veya vakıf fark etmeksizin kanunla kurulan yükseköğretim kurumları eğitim ve öğretime Yükseköğretim Kurulunun onayıyla başlayacak. Eğitime başlayan akademik birimlerden fakülte, enstitü ve yüksekokullar sonradan ortaya çıkan gerekçelerle Cumhurbaşkanı kararıyla; konservatuvar, meslek yüksekokulu ile uygulama ve araştırma merkezi gibi birimler ise YÖK kararıyla kapatılabilecek.

Vakıf yükseköğretim kurumlarına uygulanacak idari yaptırım ve önlemler kanunilık kazanıyor. Bu çerçevede kurumların eylem ve işlemlerinin ağırlıkuna göre uyarma, uyarma ve düzeltme isteme, yeni akademik birim ve program açma taleplerinin askıya alınması, kontenjan kısıtlaması, öğrenci alımının durdurulması, faaliyet izninin geçici olarak askıya alınması veya tamamen kaldırılması gibi yaptırımlar devreye sokulabilecek.

Faaliyet izninin geçici olarak durdurulması kararının gerekçelerini kurucu vakfın 3 yıl içinde giderememesi ve bu tablonun süreklilik arz etmesi halinde vakıf yükseköğretim kurumunun faaliyet izni iptal edilecek. Kurumun ve kurucu vakfın mali yapısının eğitim faaliyetlerini yürütemeyecek kadar zayıflaması ve bu durumun kalıcı olması halinde ise faaliyet izni kaldırılarak garantör ya da YÖK'ün seçeceği aynı ildeki bir devlet üniversitesine devir yapılacak. Garantör üniversite, devraldığı öğrencilerin eğitim maliyetini öğrenci ücretleri ile teminat hesabından karşılayacak ve kamu kaynağı harcamayacak.

Yükseköğretim kurumları yönetim kurulları, masrafları Teknoloji Transfer Ofisleri (TTO) sermayesinden karşılanmak kaydıyla Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamındaki hizmet buluşlarının hak sahipliğinin TTO adına devredilmesine karar verebilecek. Bu durumda üniversitenin yasal hak ve sorumlulukları TTO'ya geçecek. TTO, tescil edilen haklardan elde edilen gelirin 3'te birini üniversite döner sermayesine, 3'te birinden az olmayacak kısmını ise buluşu gerçekleştiren kişiye ödeyecek; kalan kısım ise TTO'ya kalacak. Döner sermayeye aktarılan paralardan hazine payı dışında kesinti yapılamayacak.

Birden fazla yükseköğretim kurumu ortak ofis kurmak için başvuruda bulunabilecek. Yerleşkesinde veya ortağı olduğu teknoloji geliştirme bölgesinde ofis kurulan üniversite muhatap kabul edilecek. Ofise katkı sunabilecek diğer tüzel kişiler sermaye koyarak ortak olabilecek. Ofisler, bilgi ve buluşların ticarileşmesi amacıyla yatırım yapabilecek veya kamu-özel sektör ortaklıkları kurabilecek.

Türkiye'deki devlet yükseköğretim kurumları, Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında yerleşke, akademik birim, program ve tesisler kurabilecek. Bu birimlerde görev alacak personel kendi üniversitesinden, Türkiye'deki diğer üniversitelerden görevlendirmeyle veya mahallinden sözleşmeli ya da saat başı ücret karşılığında çalıştırılabilecek. Yurt dışı faaliyetlerden elde edilen gelirlerin yönetimi ve denetimi Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının görüşü alınarak üniversite tarafından düzenlenecek.

Akademik çalışmaları başkasına yaptıranlara yönelik yaptırımlar da netleşti. Anket ve veri toplama gibi akademik katkılar hariç olmak üzere, tez, makale, kitap veya proje gibi çalışmaları ücretli ya da ücretsiz başkalarına yazdıran ve bu yolla unvan alan kişiler meslekten çıkarılacak, unvanları geri alınacak. Bu çalışmaları başkaları adına üretenlere veya aracılık edenlere 5 bin günden 10 bin güne, fiili meslek edinenlerde ise 10 bin günden 20 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Yurt dışı bir eğitim kurumu adına mevzuata aykırı şekilde Türkiye'de program açanlar veya yürütenlerle kurum işletenler 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılacak. Sahte diploma veya sertifika düzenleyenler hakkında ise "Resmi belgede sahtecilik" hükümleri uygulanacak.

Tıp fakültesi olup hastanesi bulunmayan vakıf üniversitelerine, belirlenen sürede hastane açamamaları durumunda imar iptali veya yargı süreçleri gibi engeller nedeniyle 30 ay ek süre tanınacak. Süre sonunda şartları sağlamayan fakültelerin öğrencileri devlet üniversitelerine nakledilecek.

Genel Kuruldaki görüşmeler sırasında AK Parti'nin önergesiyle, tıp fakültesi ve Sağlık Bakanlığına bağlı hastanelerde uzmanlık eğitimi alan yabancı uyruklulara döner sermayeden pay verilmemesine ilişkin madde tekliften çıkarıldı. İlk 13 maddenin kabulünün ardından TBMM Başkanvekili Celal Adan birleşimi bugün saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı.