Türkiye genelinde her il için iklim eylem planları hazırlanıyor

Türkiye, 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda her il için iklim riskleri ve sera gazı emisyonlarını belirleyecek. Enerji verimliliği, yenilenebilir enerji ve düşük karbonlu ulaşım gibi alanlarda yerel düzeyde projeler hazırlanacak. İklim Değişikliği Başkanlığı’ndan edinilen bilgiye göre, yeni düzenlemeyle iklim değişikliğiyle mücadelenin daha planlı, ölçülebilir ve uygulanabilir hale getirilmesi amaçlanıyor.

Bu doğrultuda, İklim Kanunu uyarınca hazırlanan ve 4 Ağustos’ta yürürlüğe giren “Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları ile İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları Hakkında Yönetmelik” önemli bir yol haritası oluşturuyor. Belediyeler, farklı yöntemlerle hazırladıkları yerel iklim planlarını bu yönetmelik doğrultusunda bir araya getirecek.

Her il, kendi iklim risklerini ve sera gazı emisyonlarını tespit edecek; azaltım hedefleri ve uygulanacak eylemleri belirleyecek. İklim politikaları, çevre birimlerinin çalışma alanı olmaktan çıkacak ve enerji, ulaşım, sanayi, tarım, su yönetimi, şehircilik ve yatırım politikalarıyla entegre edilecek.

Yerel düzeyde enerji dönüşümünü hızlandıran, kurumlar arası iş birliğini güçlendiren ve sonuçları düzenli olarak takip eden bir yapı kurulması hedefleniyor. Sera gazı envanterleri, emisyonların hangi sektörlerden ve faaliyetlerden kaynaklandığını belirleyecek. Binalar, ulaşım, sanayi, atık ve diğer sektörlerin enerji tüketimleri ayrı değerlendirilecek.

Enerji verimliliği yatırımlarına ihtiyaç duyulan alanlar ve yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılabileceği bölgeler tespit edilecek. Belediye binalarında enerji verimliliği, çatı üstü güneş enerjisi sistemleri, elektrikli belediye araçları, toplu taşıma yatırımları gibi projeler, enerji tasarrufu ve emisyon azaltımını ölçmeye olanak tanıyacak.

Yerel planlar aracılığıyla Türkiye’nin Ulusal Katkı Beyanı kapsamındaki hedefleri somut yatırımlara dönüştürülecek. Böylece 2053 net sıfır emisyon hedefine katkı sağlanacak. İklim Değişikliği Başkanlığı, süreçte Yerel İklim Değişikliği Eylem Planlarının hazırlanması, uygulanması ve izlenmesine ilişkin teknik kılavuzlar oluşturacak.

Ayrıca sera gazı envanteri, iklim risk değerlendirmesi ve finansman konularında teknik destek sağlanacak. E-YİDEP sistemi kurulacak ve belediyeler ile ilgili kurumlar veri girişi yapacak. Planların uygulama durumu ve sonuçları düzenli olarak izlenecek.

Elde edilen sonuçlar, İklim Portal üzerinden kamuoyuyla paylaşılacak. Karar vericiler için emisyon senaryoları ve iklim riskleri üzerine karar destek araçları geliştirilecek. Belediye personeline eğitim ve teknik destek verilecek.

Yönetmelik ile her iklim eyleminin tahmini bütçesi ve olası finansman kaynakları belirlenecek. Çatı GES, enerji verimliliği ve düşük karbonlu altyapı çalışmaları, maliyet, uygulama takvimi ve sağlayacağı enerji tasarrufu ile emisyon azaltımına ilişkin planlanacak. Yönetmelik, doğrudan yeni bir finansman fonu oluşturmasa da belediyelerin ulusal destek programları ve iklim fonları için güçlü proje portföyleri hazırlamasına katkı sağlayacak.

Gelecek dönemde ulusal ve uluslararası kaynakların YİDEP öncelikleriyle uyumlu projelere yönlendirilmesi hedefleniyor. Yönetmelik gereği, İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları 31 Aralık 2026’ya kadar valilerin başkanlığında belediyeler, kamu kurumları ve diğer paydaşlarla oluşturulacak. İlk Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları, 2028-2032 dönemini kapsayacak.

31 Aralık 2027’ye kadar kurullar tarafından karara bağlanacak. 2026’da kurumsal yapılanma tamamlanacak ve veri hazırlıkları yapılacak. 2027’de sera gazı envanterleri hazırlanarak hedefler ve eylemler belirlenecek.

Karara bağlanan planlar E-YİDEP sistemine aktarılacak ve kamuoyuyla paylaşılacak. 5 yılda bir güncellenecek. YİDEP’lerin sonuçları her yıl düzenli olarak izlenecek.

Belediyeler, önceki yıl hayata geçen eylemleri her yıl 30 Haziran’a kadar E-YİDEP sistemine girecek. İl sera gazı envanterleri yıllık olarak güncellenecek. İzleme sonuçları, İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları tarafından değerlendirilecek. Hedeflerden sapma tespit edilirse sorumlu kurumlar yönlendirilecek. Yıllık değerlendirme raporları ise 31 Ekim’e kadar kamuoyuyla paylaşılacak.