Yemen'in Taiz kentinde köylüler yolları ve suyu kendi imkanlarıyla yapıyor

Yemen'in Taiz vilayetinde köylüler, bozuk ve asfaltlanmamış yollar nedeniyle günlük yaşamda büyük zorluklar yaşıyor. Taiz'e 70 kilometre mesafedeki Ragem köyü pazarından minibüsle seyahat etmek, çevre bölgelerdeki yolcular için her geçen gün daha da zorlaşıyor. Sürücüler, toprak ve bozuk yollar yüzünden bu bölgelere gitmekten kaçınıyor; bu güzergahlarda yalnızca büyük dört çeker araçlar yol alabiliyor. Bu araçların maliyeti normal otobüs biletinin üç katından fazla olduğu için çok sayıda sakin pazara 6 kilometrelik mesafeyi yürümek zorunda kalıyor.

Bölgede yaşayan Abdullah al-Azazi, sürücülere normal ücretin iki katını teklif etmelerine rağmen yine de reddedildiklerini, yalnızca kendi köylerinden olan sürücülerin sıkıntılarını anladıkları için kabul ettiğini belirtti. Günlük olarak köyden ayrılmak zorunda kalan işçilerin ve öğrencilerin ya her gün yürüdüğünü ya da ulaşım için çok yüksek paralar harcadığını anlatan al-Azazi, Ragem ve çevresindeki mezralarda yaşayan 7 bin 600 kişinin ulaşımın yanı sıra su dahil temel ihtiyaçların taşınmasında da büyük engellerle karşılaştığını ifade etti.

Taiz'de altyapıdan sorumlu yetkililer, bu yolları asfaltlamak için yeterli kaynaklara sahip olmadıklarını belirtti. İnsani yardım kuruluşlarına yapılan çağrıların karşılıksız kalması üzerine mahalle sakinleri durumu kendi ellerine aldı ve üç yıl önce bölgenin bozuk altyapısını onarmak için tabandan gelen bir girişim başlattı. Projede gönüllü olarak görev yapan Ahmed Fuad, üç yıl önce köydeki bir grup gençin, sakinlerin ve yakın pazardaki esnafın bağışlarına güvenerek yolları kendi elleriyle asfaltlamaya karar verdiğini aktardı.

Gönüllüler yolun en tehlikeli kısımlarına öncelik verdi, ancak dik ve zorlu arazinin yaklaşık 500 metrelik kısmının hala betonla kaplanması gerekiyor. Çalışmalarını yolun genişletilmesi ve asfaltlanmasına odakladıklarını vurgulayan Fuad, köyden pazara kadar olan tüm kesim tamamlanana kadar durmayacaklarını ifade etti. Projede üç yıllık gönüllü çalışmanın ardından iki ay önce merkezi bir koordinasyon rolü üstlenen Fuad, bağış süreçlerini düzenlemek için diğer sakinlerle birlikte bir WhatsApp grubu kurdu ve topluluk üyeleri ile yerel işletmelerin katkılarını takip etmeye başladı.

Bağışların 1.000 Yemen riyali ile başladığını ancak ivmenin arttığını belirten Fuad, tek seferlik bağışların 1 milyon riyale kadar ulaştığını söyledi. Maddi olarak katkıda bulunamayan köylüler ise zamanlarını vererek yolların yenilenmesindeki işçilik maliyetlerini önemli ölçüde azalttı. İki aydan kısa bir sürede 124 metreden fazla yolu genişletip asfaltladıklarını belirten Fuad, beton kurur kurmaz bu bölümü açıp sonraki aşamaya geçeceklerini, minibüslerin köye ulaştığını gören insanların umutlarının arttığını ve daha fazla bağışı teşvik ettiğini dile getirdi.

Birleşmiş Milletler İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi'ne göre, 14,4 milyon Yemenli temel su ve sanitasyon yardımlarına acilen ihtiyaç duyuyor. Asfaltlanmamış yollar uzak köylere su taşımayı zorlaştırırken, Yemenliler su kaynaklarına ulaşmak için zaman ve enerji harcıyor. Gönüllüler devreye girmeden önce, Taiz'in Jabal Habashy ilçesindeki alRahaba yerinden edilmişler kampında yaşayan 200'den fazla aile için temiz su bulmak günlük bir çileydi. Kadınlar ve çocuklar ağır bidonlar taşıyarak su kaynaklarına ulaşmak için 3 kilometreye yakın yürüyor ve getirdikleri 20 litre su bir ailenin tek bir gününe yetmiyordu.

Kampta yaşayan Abzulaziz Shamsan, su aramanın zamanlarının çoğunu aldığını, sabah erkenden, öğle saatlerinde ve gün batımından önce olmak üzere günde üç kez yola çıktıklarını söyledi. Yerinden edilmiş insanlar olarak temel hizmetlerden yoksun olduklarını ancak suyun en öncelikli ihtiyaçları olduğunu belirten Shamsan, aylarca yerel yönetimden ve uluslararası yardım kuruluşlarından yardım istemesine rağmen yanıt alamadığını kaydetti. Dönüm noktası ise sosyal aktivist Mohammed Mahyub'un bölgeyi ziyareti oldu.

Mahyub'un iki yıl önce koşullarını gördüğünde tereddüt etmediğini belirten Shamsan, ertesi gün mühendislerle birlikte araziyi incelemeye geldiğini, bir kuyu açarak güneş enerjisi sistemi, su depoları ve dağıtım musluklarıyla tamamen donattıklarını anlattı. Resmi kanalların başarısız olduğu durumlarda tek bir bireyin veya topluluğun neler başarabileceğinden etkilendiklerini ifade eden Shamsan, kuyunun kamp ve civardaki yaklaşık 300 aileye hizmet verdiğini ekledi.

Taiz kentinden bir öğretmen ve sosyal medya aktivisti olan Mahyub, iki buçuk yıl önce Taiz vilayetindeki kırsal bir köyü ziyaret ettiğinde, üç komşu köyden yüzlerce sakinin tek bir açık kuyunun etrafına toplandığını gördü. Yerel halkın kuyuya kova indirmesinden etkilenen Mahyub, temiz suya erişimin günlük bir mücadele olduğu kırsal bölgelerdeki toplulukları desteklemek için harekete geçti. Facebook'ta bir paylaşım yaptığını ve arkadaşlarından gelen desteğin kuyu kazılması için kendilerine olanak sağladığını belirten Mahyub, sosyal medya ağı üzerinden Taiz'in üç uzak bölgesinde 20 manuel su kuyusunun inşasını finanse etti.

Mahyub, insanların suya kavuştuğunu görmenin ve çocukların yüzlerindeki mutluluğun kendisi için en büyük ödül olduğunu ifade etti. Benzer taban kampanyaları, Hodeidah vilayetinde aktivist Abdullatif al-Zailaai'nin öncülüğünde ihmal edilmiş topluluklar için artezyen kuyularının açılmasıyla Yemen genelinde yaygınlaşıyor.

Yemen ekonomisi 2015 yılından bu yana savaş nedeniyle zarar gördü ve hükümet kırsal topluluklardaki temel kamu çalışmaları için çok az finansmana sahip veya hiç finansmanı yok. Devlet desteğinin yokluğunda, taban hareketleri, yardım grupları ve hayırsever bireyler marjinalleştirilmiş nüfus için ana can simitleri haline geldi. Taiz valiliği ofisinden bir yetkili, sınırlı kaynaklar ve rakip kentsel öncelikler nedeniyle yerel yetkililerin Ragem gibi uzak kırsal alanlara kamu altyapısını genişletme planının bulunmadığını söyledi. Çatışma devam ettiği sürece devlet gelirlerinin temel belediye kalkınmasını karşılamaya yetmeyeceğini belirten yetkili, yerel aktivistleri ve özel bağışçıları övdü ve bu tür topluluk odaklı projelerin sivil katılım için önemli bir model oluşturduğunu ifade etti.