BM'den Kıbrıs'ta gayriresmi 5+1 toplantı girişimi

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, ada genelinde tıkanan yeniden birleşme görüşmelerini canlandırmak amacıyla Kıbrıs konusunda genişletilmiş gayriresmi 5+1 toplantısı düzenleyeceğini çarşamba günü duyurdu.

Bu duyuru, Guterres'in Lefkoşa'da Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti lideri Tufan Erhürman ile gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından yapıldı.

Söz konusu format, iki Kıbrıslı taraf ile garantör ülkeler olan Yunanistan, Türkiye ve Britanya'yı BM himayesinde bir araya getirecek.

Guterres, taraflardan süreci ilerletmek için onay aldığını belirtti ancak herhangi bir takvim paylaşmadı.

Görüşmelerin içeriği, müzakere usulleri ve güven artırıcı önlemler konusunda ilerleme sağlanması dâhil olmak üzere kapsamlı bir hazırlık sürecine ihtiyaç duyulduğunun altını çizdi.

BM lideri, somut sonuçlar içermeyen yeni bir toplantı turu görmek istemediğini ifade etti.

Genel Sekreter, olası tüm müzakerelerin sıfırdan başlamak yerine mevcut BM parametrelerine ve geçmiş mutabakatlara dayanacağını belirtti.

On yıllardır süren BM destekli çabalara paralel olarak; tek egemenlik, uluslararası kimlik ve vatandaşlık esaslarına dayanan bir çözüme verdiği desteği yineledi.

Kıbrıs sorunu, Yunanistan destekli bir darbenin ardından Türkiye'nin adanın kuzey üçte birine asker çıkarması ve bölgeyi kontrol altına almasının yaşandığı 1974 yılından bu yana çözüme kavuşturulamadı.

Uluslararası alanda tanınan Kıbrıs Cumhuriyeti adanın güneyini yönetirken, kuzeydeki tek taraflı yönetim yalnızca Türkiye tarafından tanınıyor.

Guterres, sorunun çözümünün yalnızca Kıbrıs için değil, giderek istikrarsızlaşan bölgenin güvenliği açısından da büyük önem taşıdığını kaydetti.

2017'de Crans-Montana, 2019'da Berlin ve 2021 ile 2025 yıllarında Cenevre'de gerçekleştirilen ancak sonuç alınamayan önceki diplomatik girişimleri hatırlattı.

Toplantıda ayrıca olası yeni sınır kapılarının açılması gibi güven artırıcı önlemler de ele alındı. Christodoulides, Mia Milia ve Athienou'da geçiş noktalarının açılmasına yönelik BM önerisini desteklerken, Erhürman bu teklife karşı çıktı.

Türkiye, Guterres'in girişimini memnuniyetle karşıladı ancak bir anlaşmanın Kıbrıslı Türklerin "egemen eşitliği" ile eşit uluslararası statüsüne dayanması gerektiğini belirterek müzakerelerin temeli konusunda devam eden görüş ayrılığına işaret etti.

Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti ise BM sürecine destek vererek Güvenlik Konseyi kararları çerçevesinde yeni görüşmelerin başlatılmasını talep etti.