Etiyopya'da yeni çatışma endişesi: Alamata'da asker yığınağı

Etiyopya'nın Tigray ile Amhara bölgelerinin kesişiminde yer alan Alamata şehrindeki sakinler, artan askeri varlık nedeniyle yeni bir çatışmanın çıkmasından endişe duyuyor. Tigray Savaşı'ndan bu yana en çok tartışmalı bölgelerden biri olan kent, federal birliklerin çekilmesinin ardından bu yılın başlarında Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) güçlerinin kontrolüne geçmişti.

Güvenlik gerekçesiyle isminin açıklanmasını istemeyen bir Alamata sakini, "TPLF güçleri Raya cephesine çok sayıda asker konuşlandırdı ve savaşa hazır olmaları talimatı verildi" dedi. Bir diğer kent sakini Ato Gebru TsefaEzigi ise, "Şehrin çoğu bölgesinde yalnızca askerleri görebiliyorsunuz. Burası adeta askeri bir şehre döndü" diye konuştu.

Alamata, Tigray ve Amhara bölgelerini birbirine bağlayan Raya vadisinin merkezi konumunda bulunuyor. Bölge, Tigray tarafındaki Raya Azebo ile Amhara bölgesindeki Raya Kobo ilçelerini kapsıyor.

Tigray bölgesel hükümeti 2 Ağustos'ta yaptığı açıklamada, federal güçlerin Batı Tigray'daki Shererina yakınlarında Tigray Güvenlik Güçlerine karşı açık bir askeri saldırı başlattığını ve bu saldırının püskürtüldüğünü bildirdi. Açıklamada ayrıca, federal güçlerin Sudan'ın paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) tarafından desteklendiği de öne sürüldü.

Etiyopya federal hükümeti bu açıklamaya yanıt vermezken, yerel medyada yer alan haberlerde Sulama ve Alçak Kesimler Bakanı Abraham Belay'ın Batı Tigray'da çatışmaların yaşandığını kabul ettiği ve olaydan TPLF'yi sorumlu tuttuğu belirtildi.

Alamata, Amhara bölgesindeki Kobo'nun yaklaşık 15 kilometre kuzeyinde yer alıyor ve Tigray'ı orta Etiyopya'ya bağlayan stratejik bir otoyol üzerinde bulunuyor. Tigray Savaşı'nın başlangıcı olan Kasım 2020'de federal güçler şehre girmişti; 15 Ocak'ta federal birliklerin çekilmesinden bu yana TPLF yanlısı güçler bölgeyi kontrol ediyor.

Ancak bölgenin statüsü, Kasım 2022'de imzalanan Afrika Birliği arabuluculuğundaki Pretoria Barış Anlaşması kapsamında henüz çözüme kavuşmadı. TPLF içindeki siyasi bölünmeler de barış sürecinin kalıcılığına dair endişeleri artırıyor.

2020-2022 yılları arasındaki savaşta yaklaşık 600 bin kişi hayatını kaybetmişti. Milyonlarca insanın yerinden olduğu çatışmalarda Tigray ve kuzey Etiyopya genelinde temel hizmetler çöküş yaşamıştı. Federal hükümet ve TPLF, çatışmayı başlatan taraf oldukları konusunda birbirlerini suçlamıştı.

Pretoria anlaşması büyük çaplı çatışmaları büyük ölçüde sonlandırmış olsa da, tartışmalı bölgelerin statüsü ve buralarda sivil yönetimlerin yeniden kurulması dahil olmak üzere birçok önemli madde henüz hayata geçirilmedi.

Afrika Birliği, tüm taraflara Pretoria anlaşmasını tam olarak uygulama ve anlaşmazlıkları diyalog yoluyla çözme çağrısını yineliyor. İnsan hakları örgütü Uluslararası Af Örgütü de sükûnet çağrısında bulunarak çatışmadan etkilenen bölgelere bağımsız erişim sağlanması talebini yeniledi.

Amnesty'nin Doğu Afrika kampanyacısı Suad Nur, "İnsan hakları gözlemcilerinin, müfettişlerin ve gazetecilerin Tigray'a ve Etiyopya'da çatışmadan etkilenen tüm bölgelere erişmesini talep ediyoruz. Çünkü faillerin denetim ve gözetimin olmadığı yerlerde suç işlediğinde veya çatışma yürüttüğünde neler olduğunu biliyoruz" ifadelerini kullandı.

Kuzey Etiyopya'daki yeniden istikrarsızlık, ülke sınırlarının ötesinde de sonuçlar doğurabilir. Uluslararası insani yardım kuruluşları halihazırda Sudan ve Somali gibi ülkelerde aşırı derecede zorlanıyor.

Analistler, Tigray ve çevresinde yeniden başlayacak çatışmaların daha fazla insanın yerinden olmasına yol açabileceğini, ticaret yollarını aksatabileceğini ve bölgedeki barış çabalarını karmaşıklaştırabileceğini uyarıyor.

Afrika'nın en ölümcül çatışmalarından birinin izlerini hala sarmaya çalışan Alamata sakinleri ve diğer Etiyopyalı topluluklar için son askeri hareketlilik, çatışmanın acı anılarını yeniden canlandırdı.