Etiyopya'da Çatışma: Pretoria barış anlaşması tehlikede
Etiyopya'nın batısındaki Tigray bölgesinde çatışmalar çıktı. Taraflar birbirini 2022 Pretoria barış anlaşmasını ihlal etmekle suçluyor.
Sheraro yakınlarında patlak veren çatışmalar, Etiyopya federal hükümeti ile kuzey bölgesindeki güçler arasında üç yıl önce imzalanan barış anlaşmasına yönelik en ciddi tehditlerden biri olarak kayıtlara geçti.
Tigray bölge yönetiminin başkenti Mekelle'den yapılan açıklamada, federal güçlerin Sudan sınırına yakın Sheraro yönünden ilerleyerek cumartesi günü şafak vaktinde saldırı başlattığı bildirildi.
Savaş döneminde Tigray'ın geçici yönetimine liderlik eden hükümet bakanı Abraham Belay, çatışmaları doğruladı ancak Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) lideri Debretsion Gebremichael'a bağlı güçleri çatışmayı başlatmakla suçladı. Belay, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda "Yeter artık savaş! Anlaşmazlıklarımızı diyalog yoluyla çözelim" çağrısında bulundu.
Yaşanan çatışmalar, Başbakan Abiy Ahmed'in 2018'de iktidara gelmesinden önce Etiyopya'yı yaklaşık otuz yıl yöneten TPLF ile Addis Ababa arasındaki aylardır kötüleşen ilişkilerin ardından geldi. Taraflar, 2022 barış anlaşmasının hükümlerini uygulamamakla birbirini suçladı.
Tigraylı yetkililer, Etiyopya'nın iktidardaki Refah Partisi'nin bölgeye uzun süredir abluka ve insansız hava aracı kampanyası yürüttüğünü, bunun artık tam ölçekli bir savaşa dönüştüğünü belirtti. Bölgesel yönetim, Tigray güçlerini, sivil toplum örgütlerini ve dini kurumları "Ulusal Yıkıma Hayır" sloganıyla ulusal hayatta kalma mücadelesi olarak nitelendirdikleri duruma hazırlanmaya çağırdı.
Daha önce TPLF sözcülüğü yapan ve şimdi Abiy'e danışmanlık eden Getachew Reda, Tigray Savunma Kuvvetleri komutanlarına Debretsion'u terk etme çağrısı yaptı. Reda, Debretsion'u yeniden iktidara gelmek için Eritre ve Amhara'nın Fano milislerine güvenmekle suçladı.
2022'de Pretoria anlaşmasını sırasıyla TPLF ve federal hükümet adına imzalayan Etiyopya istihbarat şefi Redwan Hussein ile Getachew Reda, haziran ayında ortak bir makale kaleme alarak savaşın kapıda olduğu uyarısında bulunmuştu.
Oslo Yeni Üniversite Koleji'nden Etiyopya uzmanı Kjetil Tronvoll, çatışmaların 2022 barış anlaşmasından bu yana yaşanan "en ciddi olay" olduğunu belirtti. Tronvoll, anlaşmanın iki taraf arasındaki savaşı durdurduğunu ancak Mekelle ile Addis Ababa arasındaki çatışmanın temel nedenlerini çözümsüz bıraktığını ifade etti.
Silahlı çatışmalardan önceki günlerde Etiyopya devlet medyası, Debretsion'u adını vererek Tigraylıları savaşa kışkırtmakla suçlayan bir kampanya yürüttü. Çatışmalar, iki yıl süren ve yüz binlerce insanın ölümüne yol açan, ancak silahsızlanma ve TPLF'nin yasal statüsü üzerindeki derin anlaşmazlıkları ortadan kaldırmayan Kasım 2022'deki Pretoria Anlaşması'ndan bu yana tırmanan gerilimin zirvesi oldu.
Haziran ayında Amerika Birleşik Devletleri, barışı engellediği öne sürülen TPLF'li "şahinlere" vize kısıtlamaları getirmişti. TPLF ise bu kararın duruma eksik ve dengesiz bir açıdan baktığını belirtmişti.
Temmuz ortasına gelindiğinde TPLF, ABD Büyükelçisi Ervin Massinga anlaşmayı korumak için Mekelle'ye seyahat etmesine rağmen Pretoria anlaşmasının "fiilen ölü" olduğunu ilan etmişti.
Bölgesel analist Faisal Roble, çatışmaların başlamasının taraflar arasındaki anlaşmazlığı çözme çabalarının başarısız olduğunun bir işareti olduğunu belirterek, güçlü bir uluslararası müdahale olmadığı takdirde çok daha büyük bir savaşa doğru sürüklenilebileceğini kaydetti.
