İnfluencer ve yapay zekâ reklamlarına yeni kurallar getirildi

Ticaret Bakanlığı, tüketicilerin aldatıcı reklamlar ile ticari uygulamalardan daha etkin korunmasını sağlamak amacıyla hazırlanan yeni düzenlemelerin 1 Ağustos 2026 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanacağını bildirdi. Yapılan yönetmelik değişikliği; hedefli reklamcılığı, sosyal medya tanıtımlarını, yapay zekâ marifetiyle üretilen reklamları, indirim kampanyalarını ve tüketici değerlendirmelerini içeren pek çok sektörü içine alıyor.

İnternet kullanıcılarının çevrim içi hareketleri ile kişisel bilgileri incelenerek hazırlanan hedefli reklamlara yeni yükümlülükler getirildi. Reklam veren şirketler, hazırlanan reklamın tüketiciye hangi kriterlere göre gösterildiğini ve bu ölçütlerin nasıl değiştirilebileceğini doğrudan ile kolay erişilebilir bir biçimde izah etmek zorunda kalacak. Öte yandan, çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme teknikleri kullanılarak hedefli reklam yapılması yasaklanacak.

Sosyal medya fenomenlerinin kazanç, ücretsiz ya da indirimli mal ve hizmet ile bir etkinliğe katılım karşılığında gerçekleştirdiği paylaşımlarda reklam niteliğinin açık bir şekilde ifade edilmesi şart koşuldu. Bu kapsamda yapılacak paylaşımlarda 'reklam' ya da 'tanıtım' ibarelerinin bulundurulması zorunlu tutulacak.

Reklamcılık sektöründe yapay zekâ teknolojileriyle üretilen ve gerçek insanlardan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin yer alması durumunda, bu durumun net ve anlaşılır bir dille ifade edilmesi gerekecek. Gerçek bir insanın yapay zekâ vasıtasıyla oluşturulan dijital kopyasının herhangi bir ürünü ya da hizmeti kullandığı yahut tavsiye ettiği algısını yaratan reklamlar ise engellenecek.

İndirimli satış reklamlarında, kampanyanın başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en ucuz fiyat, indirim öncesi baz fiyat olarak kabul edilebilecek. Sebze ve meyve gibi hızla bozulabilen ürünler ile çeşitli hizmetlerde ise indirimli fiyattan hemen önceki fiyat esas alınacak. Herhangi bir indirimi ya da avantajı belirli bir şarta bağlayan kampanyalar da indirimli satış reklamlarına ait kurallara tabi tutulacak.

Falcı, medyum ile astrologların hizmet reklamları ile yasa dışı bahis ve kumar reklamlarına yönelik uygulanan yasaklar genişletildi. Yasa dışı şans oyunlarına ait reklamlar da tamamen yasak kapsamına sokuldu.

Çevresel beyanlar içeren reklamlarda 'çevre dostu' gibi genel nitelikli ifadelerin herhangi bir açıklama yapılmaksızın kullanılmasına izin verilmeyecek. Reklam içerisinde yer alan çevresel iddianın, ürün veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasını kapsadığının belirtilmesi zorunlu kılınacak. Alınan sertifika ve onayların da yetkili kamu kurumları, üniversiteler ya da akredite ve bağımsız kuruluşlardan temin edilen belgelerle kanıtlanması icap edecek.

Satış yapan firmalar ile hizmet sağlayıcılara, tüketici şikayetleri kamuoyuna yayımlanmadan önce açıklama veya cevap verme hakkı tanınan 72 saatlik süre 48 saate indirildi. Belirtilen bu süre zarfında yanıt verilmemesi durumunda, tüketici değerlendirmeleri doğrudan yayımlanabilecek.

Satın alma işleminin doğrulanmadığı mecralardan elde edilen tüketici değerlendirmelerinin paylaşımına izin verilmeyecek. Ürün, hizmet, teslimat ve satıcı gibi farklı başlıklar altında yayımlanan değerlendirmelerin tamamının aynı alanda, açık ve rahat erişilebilir bir şekilde gösterilmesi zorunlu olacak.

Takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerini aldığı algısını yaratacak nitelikteki reklamlar yasaklandı. Ayrıca reklam metinlerinde akademik unvanların tüketicileri yanıltacak ya da aldatacak bir biçimde kullanılmasının önüne geçilecek.