İspanya'daki orman yangınlarıyla ilgili dezenformasyon uyarısı

İspanya, yeni bir sıcak hava dalgasıyla birlikte orman yangınlarını kontrol altına almaya çalışırken, alevlerin çıkış nedenine ve yürütülen müdahalelere dair sosyal medyada yanlış iddialar yayılıyor.

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, halka güvenilir bilgilere dayanmaları çağrısında bulunarak yanlış iddiaların yayılmasına karşı uyarıda bulundu.

İspanya'nın güneydoğusundaki Los Gallardos'ta çıkan yangın bölgesini 13 Temmuz'da ziyaret etmesinin ardından Almería'da konuşan Sánchez, 'dezenformasyonla' mücadelede medyanın rolünün 'hayati' olduğunu belirterek, yanlış bilgilerin yayılmasının acil durumları daha da zorlaştırabileceğini ifade etti.

İlerleyen tarihlerde, 27 Temmuz'da ise Sánchez, yangınlarla ilgili dezenformasyonun yayılmasıyla mücadele eden haber kuruluşlarına teşekkür etti.

"Yangınların güneş enerjisi santralleri, lityum madenleri ve nadir toprak elementleri madenleri inşa etmek amacıyla kasıtlı olarak çıkarılıp çıkarılmadığına dair pek çok sahte haber, pek çok dezenformasyon görüyoruz" diyen Sánchez, yetkililerin acil durumun gerçek nedenini araştırdığını ekledi. Ayrıca iklim krizinin, orman yangınlarını daha da kötüleştiren sıcak hava dalgalarına yol açtığını kaydetti.

İspanya, orman yangınlarını çevreleyen yanlış teorilere yabancı değil. Geçtiği yıl da ülkede, arazileri yeniden geliştirmek amacıyla geliştiricilerin orman yangınlarını kasıtlı olarak çıkardığına dair iddialar yayılmış, ancak bu iddiaların gerçeği yansıtmadığı ortaya çıkmıştı.

Bu yıl ise alevlere yönelik hükümetin müdahalesine dair yeni yanlış iddiaların yanı sıra, geçmişteki pek çoğu benzer anlatı yeniden gün yüzüne çıktı.

Örneğin, X ve Facebook'ta paylaşılan bir görsel, İspanyol gazetesi El País'in manşeti gibi gösterilerek hükümetin orman yangınlarını önleme bütçesini 2018 yılındaki 423 milyon avrodan 2026'da 181 milyon avroya, yani yarıdan fazla oranda düşürdüğünü iddia etti.

Ancak bu görsel düzmeceydi.

El País böyle bir manşet yayımlamadı ve gerçek 24 Temmuz sayısının baş haberinde eski Başbakan José Luis Rodríguez Zapatero ile yapılan bir röportaj yer aldı.

Son dönemdeki resmi açıklamalar, 2026 yangın sezonu öncesinde genişletilen ulusal orman yangını hazırlığı ve önleme tedbirlerini öne çıkardı.

Ekolojik Geçiş Bakanlığı'nın en son Orman Yatırım Çalışması'na göre, merkezi hükümetin orman yangınlarını önleme alanındaki yatırımı 2018'deki 13 milyon avrodan 2024 yılında 28,3 milyon avroya yükseldi.

İnternette dolaşıma giren bir başka iddia ise Los Gallardos'taki yangının bir güneş enerjisi santrali projesi için arsa açmak amacıyla kasıtlı olarak başlatıldığını öne sürdü.

Paylaşımlarda, enerji şirketi EIDF'nin önerdiği Sorbas II fotovoltaik projesine ait planlama belgelerine ve şimdiye kadar en az 13 kişinin ölümüne yol açan yangının bu projeyle bağlantılı olduğunu öne süren İspanya Resmi Devlet Gazetesi'ndeki (BOE) resmi bir duyuruya işaret edildi.

Bununla birlikte, İspanyol doğrulama platformu Maldita tarafından belgeler üzerinde yapılan inceleme, bu sonuca varılamayacağını gösterdi; önerilen Sorbas II güneş enerjisi santralinin sahasının orman yangınından etkilenmediği tespit edildi.

Ayrıca projenin tarım arazisi üzerine kurulmasının planlandığı, bu sayede projenin inşa edilebilmesi için arazinin statüsünün değiştirilmesine gerek kalmayacağı belirtildi.

Yetkililer de Los Gallardos orman yangınının çıkış nedenini önerilen güneş enerjisi projesiyle ilişkilendirmedi.

Los Gallardos vakasında müfettişlerin takip ettiği çalışma hipotezi, alevlerin düşen bir elektrik kablosu veya enerji nakil hattından kaynaklandığı yönünde.

X, Facebook ve TikTok'ta dolaşan diğer paylaşımlarda da İspanya'daki güneş enerjisi santrali projelerinin artışının orman yangınlarıyla doğrudan bağlantılı olduğu, hükümetin veya yatırımcıların arazileri yeniden geliştirmek amacıyla kasıtlı olarak yangın çıkardığı öne sürüldü.

Ancak İspanya Ormancılık Kanunu, yasa tarafından tanımlanan ve inşaatın kamu yararına kabul edilmesi gibi sınırlı istisnalar dışında, yanmış orman arazisinin kullanım amacının en az 30 yıl boyunca değiştirilmesine genel olarak izin vermiyor.

İspanyol doğrulama platformları ayrıca, BM'nin 2030 Gündemi'nin veya İspanya Ormancılık Kanunu'nun orman temizliğini yasakladığına dair asılsız iddiaları da çürüttü; ilgili mevzuatın bunun aksine orman yangınlarını önleme çalışmalarının bölgesel yetkililer tarafından yürütülmesini zorunlu kıldığını kaydetti.