İzmir'de kurutulan domatesler dünya pazarında

Torbalı ovasında yetişen ve nisan ayında ekimi gerçekleştirilip temmuz ayında hasat edilen domatesler, kurutulma süreci için güneşe serildi. Kamyonlar aracılığıyla tarlalara taşınan mahsul, sabahın erken saatlerinde mesaiye başlayan işçiler tarafından kesilerek beyaz örtülerin üzerine tek tek diziliyor. Alıcıların talepleri doğrultusunda kükürtlü ya da tuzlu işlem gören domatesler, bir hafta boyunca güneş altında bekletilerek kurumaya bırakılıyor.

Ova genelindeki 50 bin dönümlük arazide yaklaşık bin işçi, kavurucu sıcak altında domatesleri seriyor. Kuruma aşaması tamamlanan domatesler, işlenmek üzere ilçe merkezindeki fabrikalara naklediliyor. Tesislerde işlenen bu ürünler ortalama 170 TL'den İtalya, Amerika, Hollanda ve Brezilya'nın da aralarında bulunduğu çeşitli ülkelere ihraç ediliyor.

Kurutulmuş domateslerin dünya genelinde 100 farklı ülkeye ulaştırıldığını belirten Torbalı Ticaret Odası Başkanı Abdulvahap Olgun, Torbalı'daki kuru domates üretiminin ülke geneline yayılmaya başladığını ifade etti. Nem oranının ve güneş açısının kurutma sürecindeki kritik önemine dikkat çeken Olgun, işçilerin ikiye böldüğü domateslerin yaklaşık 7 gün güneş altında kaldığını, ardından toplanarak fabrikalara gönderildiğini aktardı. Tarıma dayalı sanayinin gelişimini arzuladıklarını vurgulayan Olgun, bölgedeki zengin ova potansiyeli ve çok sayıda fabrikayla yerel ürünlerin işlenerek dünyaya ihraç edilmesini hedeflediklerini kaydetti.

Kuru domates için coğrafi işaret tescili aldıklarını da hatırlatan Olgun, ürünün literatürde 'Torbalı kuru domatesi' adıyla anıldığını belirtti. İtalyanların kuru domatesi fazlasıyla benimsediğini ve ihracatta İtalya'nın ilk sırada yer aldığını dile getiren Olgun, İtalyanların bu ürünü pizzalarda kullandığını, pizza soslarının temelini bu domateslerin oluşturduğunu söyledi. Amerika Birleşik Devletleri ile Brezilya'da ürünün hamburger ve sandviçlerde tercih edildiğini, son dönemde ise Hollanda'dan büyük bir talep geldiğini ve Hollandalıların salatalarda bu domatesi kullandığını belirterek üreticinin durumdan memnun olduğunu ifade etti.

Torbalı Ovası'nda bu yıl yaklaşık 50 bin dönümlük alanda domates ekimi yapıldığını bildiren Olgun, bu miktarın tamamının kurutmalık olmadığını, bir kısmının salçaya gittiğini belirtti. Kurutmalık payının giderek arttığına işaret eden Olgun, ürünün sadece salçaya verilmesi durumunda fiyatların düştüğünü ancak kurutma alternatifiyle ürün değerinin yükseldiğini vurguladı. Bu yıl rekoltede de artış yaşandığını, normalde temmuz başında başlayan sürecin temmuz sonuna kaydığını ve ağustos ayı boyunca süreceğini kaydetti.

Üretici Kemal Saygıner ise sezona 10 gün önce başladıklarını belirterek, geçen yıl Torbalı'ya düşen yağışların bereketini bu yılki hasatta gördüklerini ifade etti. Önceki yıla kıyasla hasatta yaklaşık yüzde 15'lik bir artış yaşandığını dile getiren Saygıner, her sabah saat 5 civarında 16 kamyon ve 320 kişilik ekiple tarlada çalışmaya başladıklarını, gelen malların sergilere dökülerek işçiler tarafından ortadan ikiye bölündüğünü anlattı. Akşam saatlerinde ise bir gün önceden kesilen kurumaya hazır ürünlerin toplandığını belirten Saygıner, fabrikaya gönderilen ham maddenin tamburlar, bantlar ve sarsaklar aracılığıyla ön elemeden geçirilip yabancı maddelerden arındırıldığını, ardından kafeslerde ve soğuk hava depolarında müşteri siparişleri için bekletildiğini kaydetti.

Fidanların mart ayında tarlaya dikildiğini aktaran Saygıner, dikim döneminde yaşanan yağışlar ve sel nedeniyle 10 günlük bir ara verildiğini, bunun da hasada 5 günlük bir gecikme olarak yansıdığını ifade etti. Geçen yıl 10 Temmuz'da başlayan sürecin bu yıl 15 Temmuz'da başladığını belirten Saygıner, ağustos sonu ve eylülün ilk haftasına kadar hasadın kademeli olarak süreceğini söyledi. 6 günde bir olmak üzere toplam 42 günlük bir kurutma süreci yürüttüklerini belirten Saygıner, 9 bin ile 10 bin ton arasında yaş domates keserek yaklaşık 600 ton kuru domates elde etmeyi hedeflediklerini sözlerine ekledi.