Güvenli gıdalar dünya ekonomisine yıllık 310 milyar dolar kaybettiriyor

Gıda sektöründeki güvenlik ve hijyen standartları üzerine artan beklentiler, işletmelerin sadece sertifika almakla kalmayıp, bu standartları günlük üretim süreçlerine entegre etmesini zorunlu kılıyor. Hem ulusal hem de uluslararası müşteriler, üreticilerden ürün kalitesinin yanı sıra güvenli üretim ve etkin denetim süreçleri için güvence talep ediyor. Oneka Danışmanlık Kurucusu Onur Türkoğlu, bu dönüşümün sadece bir mevzuat yükümlülüğü değil, aynı zamanda müşteri güvenini ve rekabet gücünü artıran stratejik bir süreç olduğunu ifade etti. Dünya Sağlık Örgütü tarafından 4 Haziran 2026'da yayımlanan güncel verilere göre, dünya genelinde her yıl yaklaşık 866 milyon kişi kontamine gıdalar nedeniyle hastalanmakta, 1,52 milyon kişi ise güvenli olmayan gıdalarla bağlantılı nedenlerden hayatını kaybetmektedir. Özellikle beş yaşın altındaki çocuklar, güvenli olmayan gıdaların sağlık yükünün yüzde 29'unu taşımaktadır. Ayrıca, bu gıdaların sağlık harcamaları ve üretkenlik kaybı nedeniyle dünya ekonomisine yılda yaklaşık 310 milyar dolar maliyet getirdiği bildirilmektedir. Bu verileri değerlendiren Türkoğlu, gıda güvenliğinin yalnızca denetim dönemlerinde dikkate alınmaması gerektiğini vurguladı. Türkoğlu, “Gıda üretiminde meydana gelen küçük bir aksaklık, hem tüketici sağlığını tehdit eder hem de işletmenin itibarı, müşteri ilişkileri ve ticari sürdürülebilirliği üzerinde önemli etkilere yol açabilir. Bu nedenle güvenli üretim, bir yasal yükümlülükten çok, işletmenin temel kurumsal sorumluluklarından biri olarak görülmelidir,” dedi. “Belge almak ile işleyen bir sistem kurmak aynı şey değil” diyen Türkoğlu, ISO 22000 standardının gıda zincirinde faaliyet gösteren kuruluşların gıda güvenliği tehlikelerini belirlemesine ve kontrol etmesine yardımcı olan bir yönetim sistem standardı olduğunu belirtti. Bu standart, gıda üreticilerinden ambalaj tedarikçilerine, depolama ve taşımacılık şirketlerinden perakende ve toplu tüketim işletmelerine kadar gıda zincirindeki birçok kuruluş tarafından uygulanabilmektedir. ISO, sistematik bir yaklaşımın yasal uyumu, müşteri güvenini, operasyonel verimliliği ve yeni pazarlara erişim konusunda destek sağladığını belirtmektedir. Türkoğlu, işletmelerin sadece belgelerle değil, gerçekten işleyen bir yönetim sistemi kurmaları gerektiğine dikkat çekti. “Belge almak ile işleyen bir yönetim sistemi kurmak aynı şey değildir. Hazırlanan prosedürlerin üretim sahasında uygulanması, kayıtların düzenli tutulması ve çalışanların sorumluluklarını bilmesi gerekmektedir. İşletmenin günlük faaliyetlerine yansıyamayan bir dokümantasyon sistemi, denetim sonrasında sürdürülebilirliğini kaybetme riski taşır,” diyerek bu konuda uyarıda bulundu. Gıda işletmelerinde, personel hijyeni, hammadde kabulü, alerjen yönetimi, zararlı kontrolü, ürün izlenebilirliği ve geri çağırma süreçlerinin bir bütün olarak yönetilmesi gerekmektedir. İç tetkiklerin düzenli olarak yapılmaması, risk analizlerinin güncel tutulmaması ve uygunsuzlukların kök nedenlerinin araştırılmaması, işletmelerin denetim süreçlerinde karşılaşabilecekleri temel sorunlar arasında yer almaktadır. Denetimden kısa bir süre önce yoğun hazırlıkların kalıcı bir çözüm oluşturmadığını belirten Türkoğlu, “Denetim hazırlığı, yılda birkaç hafta yürütülen bir dönemsel çalışma olmamalıdır. Risklerin güncel tutulması, iç tetkiklerin planlı bir şekilde gerçekleştirilmesi ve düzeltici faaliyetlerin sonuçlanana kadar takip edilmesi gerekmektedir. Sistem günlük üretim sürecinin bir parçası haline geldiğinde hem denetim performansı artar hem de operasyonel ve itibari riskler azalır,” diye ekledi. Perakende zincirleri, kurumsal müşteriler ve uluslararası alıcılar, tedarikçilerinden yalnızca üretim kapasiteleri değil, aynı zamanda hijyen, izlenebilirlik ve sürdürülebilir kalite açısından da güvence beklemektedir. Bu nedenle, ISO 22000, HACCP, IFS ve BRCGS gibi standartlar, özellikle büyümeyi hedefleyen, kurumsal müşterilerle çalışmayı isteyen veya ihracat pazarlarına açılmayı hedefleyen işletmeler için stratejik bir önem taşımaktadır. Her işletmenin üretim kapasitesinin, ürün grubunun ve risk yapısının farklı olduğunu belirten Türkoğlu, “Hazır belgeleri her işletmeye aynı şekilde uygulamak yerine sahadaki gerçek süreçleri analiz etmek önemlidir. Amaç, işletmeye yük oluşturan bir dosya sistemi değil, çalışanların anlayabileceği ve yönetimin karar süreçlerinde kullanabileceği uygulanabilir bir yapı kurmaktır. Doğru uygulanan standartlar, maliyet unsuru olmaktan çıkıp müşteri güvenini ve pazara erişimi destekleyen bir rekabet avantajı haline dönüşebilir,” ifadelerini kullandı. Oneka Danışmanlık, başta gıda sektörü olmak üzere çeşitli alanlarda faaliyet gösteren işletmelere ISO 9001, ISO 22000, HACCP, IFS ve BRCGS standartları çerçevesinde danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Bu hizmet modeli, sistem kurulumu, dokümantasyon, iç tetkik, eğitim, belgelendirme hazırlığı, yasal uyum ve süreç iyileştirme çalışmalarını kapsamaktadır ve gıda üretimi, unlu mamuller, paketli gıda, perakende ve tedarik zincirindeki işletmelere yönelik yürütülmektedir. Şirketin yaklaşımını değerlendiren Türkoğlu, “Danışmanlık sürecini yalnızca bir denetimin başarıyla tamamlanması ile sınırlı görmüyoruz. Kurulan sistemin işletme içinde benimsenmesini, sürdürülebilir hale gelmesini ve değişen mevzuat ile sektör şartlarına göre güncellenmesini hedefliyoruz. Oneka Danışmanlık olarak, müşterilerimize güncel, anlaşılır ve uygulanabilir çözümler sunan uzun vadeli bir iş ortağı olmayı amaçlıyoruz,” dedi. Oneka Danışmanlık, ilerleyen dönemde dijital dokümantasyon ve uzaktan danışmanlık altyapısını geliştirmeyi, eğitim ve iç tetkik hizmetlerini daha sistematik hale getirmeyi ve uzman kadrosunu genişletmeyi planlıyor. Şirket, uzun vadede ihracat yapan işletmelere sunduğu desteği artırarak, IFS, BRCGS ve ISO standartları kapsamındaki uzmanlığını uluslararası projelere taşımayı hedefliyor.