Ortadoğu krizi ve yükselen petrol fiyatları BP'nin kârını katladı

Orta Doğu'da devam eden çatışmalar ve küresel enerji sevkiyatındaki aksamalar, dev enerji şirketlerinin kazançlarında rekor artışlara yol açtı. Sekiz büyük petrol üreticisi şirket, nisan-haziran döneminde toplamda 93 milyar dolara yakın (90 milyar doların üzerinde) kâr elde etti.

ABD-İran çatışmasının tetiklediği süreçte ham petrol fiyatlarının varil başına 126 doların üzerine çıkması, piyasadaki fosil yakıt arzında tarihin en büyük kesintilerinden birini yarattı; bu dönemde sekiz dev şirketin dakikada 700 bin dolardan fazla kâr sağladığı hesaplandı.

BP, artan ham petrol ve doğalgaz fiyatları sayesinde, nisan-haziran döneminde net kârını 3,91 milyar dolara yükseltti. Çekirdek kâr ölçütü ise beklentileri aşarak 5,73 milyar dolara ulaştı ve Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının ilk yılından bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Şirket verilerine göre, bu dönemde toplam gelirler yüzde 47 artarak 70 milyar dolara ulaştı. Beklentileri aşan mali sonuçlara rağmen, nisan ayında göreve gelen yeni genel müdür Meg O'Neill, BP'nin potansiyelini tam olarak yansıtmadığını ve son yıllardaki performansın beklentilerin altında kaldığını ifade etti.

Şirketin temiz enerji yatırımlarını kısarak karlı petrol ve gaz işine yöneldiği bu dönemde O'Neill, Almanya'daki Gelsenkirchen rafinerisi ve Avusturya'daki perakende biriminin satışının yanı sıra, İngiltere'deki Kuzey Denizi birimi ile ABD'deki biyokaz şirketi Archaea'nın satılmasının planlandığını açıkladı.

O'Neill'ın göreve gelme süreci ve yönetim değişiklikleri de dikkat çekti. Nisan ayındaki yıllık toplantıda iklim raporlama gerekliliklerinin hafifletilmesine yönelik önerinin reddedilmesiyle hissedar tepkisiyle karşılaşan şirket, bir ay sonra yönetim standartları ve gözetim konusundaki endişeler nedeniyle yönetim kurulu başkanı Albert Manifold'u görevden almıştı. BP'nin 117 yıllık tarihinde dışarıdan atanan ilk genel müdür olan O'Neill, şirketi bu iç huzursuzluktan uzaklaştırmaya çalışıyor.

BP'nin açıkladığı bu yüksek kâr rakamları, Shell'in Orta Doğu krizinin piyasalarda yarattığı dalgalanmaların ardından tarihindeki en yüksek ikinci çeyrek kazancını duyurmasından birkaç gün sonra geldi. Avrupa'nın en büyük enerji şirketi olan Shell, haziran ayını kapsayan üç aylık dönemde net kârını iki katına çıkararak yaklaşık 10 milyar dolara ulaştırdı.

Orta Doğu krizinden fayda sağlayan bir diğer dev olan Suudi Arabistan merkezli Aramco da net kârını yüzde 34 oranında artırdı. Şirketin 30 Haziran'da sona eren üç aylık dönemdeki net kârı 33 milyar doların üzerine yükseldi; bu artış, İran ve Husilerin güçleri tarafından düzenlenen dron ve füze saldırılarının altyapıda hasar yaratmasına rağmen gerçekleşti.

Dünyanın en büyük enerji şirketlerinin elde ettiği bu devasa kârlar kamuoyunda eleştirilere neden oluyor. Yüksek enerji faturaları nedeniyle geçim sıkıntısı çeken milyonlarca hane ve işletme zorluk yaşarken, bu hafta kârlarında büyük artışlar bildiren Chevron ve ExxonMobil şirketlerine değinen Donald Trump, bu firmaların çok fazla kazanç elde ettiğini ve bu paranın bir kısmını halka geri vermeleri gerektiğini dile getirdi.

Çevre örgütleri ve kampanyacılar, insan acısı üzerinden kazanç sağlandığını belirterek, BP ve diğer enerji devlerinin iklim krizinin yol açtığı çevresel zararları onarmak için ödeme yapması ve yenilenebilir enerjiye hızlı geçişi finanse etmesi çağrısında bulundu.

Carbon Majors veritabanına göre Suudi Aramco tarihteki en büyük karbon salımına sebep olan şirket konumunda bulunurken, onu Chevron ve ExxonMobil izliyor; Shell ve BP de ilk 10 içerisinde yer alıyor. İngiltere'de ise aşırı kuraklık ve orman yangınları kamuoyundaki tepkileri artırıyor.