Temmuz ayında markette en çok sivri biber zamlandı
TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, temmuz ayındaki üretici ve market fiyat değişimlerini açıklayarak, sivri biberin markette en fazla zamlanan, kuru soğanın ise üreticide artış rekoru kıran ürün olduğunu duyurdu.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, temmuz ayında üretici ve market fiyatları arasındaki makası, tarımsal girdi maliyetlerindeki son durumu kamuoyuyla paylaştı. Yapılan hesaplamalara göre, üretici ile market arasındaki fiyat farkı rekorunu yüzde 461,2 ile havuç kırdı.
Bayraktar, temmuz ayında market raflarında fiyatı en çok yükselen ürünün yüzde 86,2 ile sivri biber olduğunu, üretici tarafında ise en yüksek artışın yüzde 52,9 ile kuru soğanda yaşandığını bildirdi. Temmuz ayında markette incelenen 39 üründen 19'unun fiyatı artarken, 20 üründe ise ucuzlama kaydedildi.
Üreticideki fiyat uçurumunu detaylandıran Bayraktar, havuçtaki fiyat farkını yüzde 444,4 ile elma, yüzde 236,6 ile yeşil mercimek, yüzde 231,6 ile kabak ve yüzde 219,5 ile maydanozun izlediğini aktardı. Buna göre havuç markette 5,6 kat, elma 5,4 kat, yeşil mercimek 3,4 kat, kabak ise 3,3 kat daha pahalıya satıldı. Rakamsal olarak üreticide 11 lira olan havuç markette 61 lira 73 kuruşa, 18 lira 75 kuruş olan elma 102 lira 7 kuruşa, 24 lira 21 kuruş olan yeşil mercimek 81 lira 50 kuruşa, 17 lira 64 kuruş olan kabak 58 lira 49 kuruşa ve 6 lira 82 kuruş olan maydanoz da 21 lira 79 kuruşa alıcı buldu.
Temmuz ayında markette fiyatı en çok azalan ürün yüzde 49 düşüşle karpuz oldu. Karpuzdaki ucuzlamayı sırasıyla yüzde 39,6 ile yeşil fasulye, yüzde 30,2 ile kiraz, yüzde 28,6 ile havuç ve yüzde 23,5 ile tavuk eti takip etti. Sivri biberdeki artışı ise yüzde 53,3 ile kuru soğan, yüzde 23,4 ile mısırözü yağı, yüzde 22,8 ile kuru üzüm ve yüzde 15,5 ile patates izledi.
Üretici cephesindeki tablonun da detaylarını paylaşan Bayraktar, temmuz ayında ele alınan 31 üründen 8'inde fiyat artışı, 16'sında düşüş saptandığını, 7 üründe ise ibrenin sabit kaldığını belirtti. Üreticide en sert fiyat düşüşü yüzde 51,1 ile havuçta görüldü. Havucu yüzde 49 ile karpuz, yüzde 43,7 ile kabak, yüzde 38,6 ile yeşil mercimek ve yüzde 29,6 ile salatalık izledi. Kuru soğandaki yüzde 52,9'luk artışı ise yüzde 49,2 ile sivri biber, yüzde 31,8 ile çilek, yüzde 13,9 ile domates ve yüzde 13,7 ile patates takip etti.
Fiyatlardaki bu değişimlerin nedenlerine değinen Bayraktar, Çukurova'da yazlık kuru soğan hasadının bitmesi ve İç Anadolu'da erkenci çeşitlerin yeni başlamasıyla arzda yaşanan daralmanın fiyatları yukarı çektiğini vurguladı. Kıyı kesimlerde seracılığın bitmesi sivri biber ile domates arzını kısarken, çilekte de sezon sonu nedeniyle fiyatlar arttı. Yayla üretiminin devreye girmesi kabak, salatalık ve patlıcanda arzı artırarak fiyatları düşürürken, ilkbahardaki aşırı yağışlar patateste bozulmalara yol açarak fiyatları yükseltti. Havuç ve yeşil mercimekte ise diğer sebzelerin bolluğu nedeniyle talep zayıfladı ve fiyatlar geriledi. Karpuzda ise hasat sonrası depolanamama sorunu ve beklentinin altında kalan talep düşüşü tetikledi.
Ziraat odalarından alınan girdi piyasası verilerine de değinen Bayraktar, temmuz ayında bir önceki aya göre 20.20.0 kompoze gübrenin yüzde 0,1, amonyum nitrat gübrenin ise yüzde 0,2 zamlandığını kaydetti. Buna karşın ÜRE gübresi yüzde 10,9, amonyum sülfat gübresi yüzde 8,6 ve DAP gübresi yüzde 1,2 oranında ucuzladı. Yıllık bazda ise amonyum nitrat yüzde 71, amonyum sülfat yüzde 59,4, 20.20.0 kompoze gübre yüzde 35,4, DAP gübresi yüzde 25 ve ÜRE gübresi yüzde 1,5 oranında zam gördü.
Besi yemi fiyatları aylık bazda yüzde 0,1, süt yemi ise yüzde 0,4 gerilerken, yıllık artışlar besi yeminde yüzde 29,6, süt yeminde yüzde 27,8 oldu. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 25,1, tarım ilaçları ise yüzde 27,8 oranında zamlanırken, mazot fiyatlarındaki artış aylık bazda yüzde 19,4, yıllık bazda ise yüzde 43,6 olarak kayıtlara geçti.
