İtalya'dan AB genelinde Arnavutluk modeli göçmen merkezleri teklifi

İtalya, Arnavutluk'ta kurulan göçmen merkezleri modelini Avrupa genelinde yaygınlaştırmayı amaçlıyor. Ülke, Avrupa Birliği topraklarına yasa dışı yollarla gelen yabancıların, iltica ve göçmenlik dosyaları incelenirken güvenli üçüncü ülkelere gönderilmesi için sınır dışı merkezlerinin kurulmasını teklif edecek.

İtalyan medya kuruluşlarının ortaya çıkardığı ve hükümet yetkilileri tarafından doğrulanan bu teklif, İçişleri Bakanı Matteo Piantedosi tarafından salı günü düzenlenecek olan olağanüstü Avrupa Birliği İçişleri Bakanları Konseyi toplantısında sunulacak.

Bu toplantı, Fas topraklarındaki İspanyol şehri Ceuta'da patlak veren göç krizi sonrasında organize edildi. Son birkaç gün içinde 70 bin kadar göçmen, İspanya'nın bu özerk bölgesine zorla girmeye çalışmıştı.

Potansiyel ev sahibi ülkeler arasında Afrika devletleri bulunuyor ve Uganda en somut seçeneklerden biri olarak gösteriliyor. Ancak projeyi finanse etmek için gereken kaynakların neredeyse nasıl sağlanacağı konusu henüz netlik kazanmadı.

Salı günkü toplantı öncesinde yerel medya kuruluşlarına konuşan Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, "Göç konusunda ortak bir strateji oluşturmalıyız. İtalya hükümeti, Göç ve İltica Paktı'nın AB'de hayata geçirilmesi için bu toplantıyı Danimarka'nın sosyal demokrat hükümeti ile birlikte talep etti. Başka bir deyişle, geri göndermeler devreye sokuluyor" dedi.

Tajani ayrıca çeşitli Afrika ülkelerinde ve daha genel anlamda menşe ile transit ülkelerde yeni Arnavutluk modeli merkezler kurma olasılığını gündeme getirdi.

Ceuta'daki kriz, İtalya ile İspanya arasında göçmen yönetimi konusunda yeni bir gerginlik noktası oluşturdu.

Başbakan Giorgia Meloni hükümetinin tutumunu "titiz ve ılımlı" olarak nitelendirip savunan Tajani, Pedro Sánchez liderliğindeki İspanyol hükümetinin göçe karşı fazla boyun eğen bir yaklaşım izlediğini öne sürerek eleştirdi.

En üst düzey İtalyan diplomat, Madrid'in yaklaşımının neredeyse diğer tüm ülkelerin desteklediği İtalyan çizgisiyle çeliştiğini dile getirdi.

"Herkes Avrupa'ya gelsin" politikasının yanlış olduğunu belirten Tajani, Avrupa'nın herkesi ayrım gözetmeden kabul edemeyeceğini vurguladı. Ayrıca Avrupa Komisyonu'nun İspanya'nın değil İtalya'nın pozisyonunu desteklemesinin olumlu bir işaret olduğunu ekledi.

İtalyan dışişleri bakanı, İspanyol hükümetinin göç konusu etrafında yarattığını söylediği "ideolojik manipülasyonu" kınadı. İş birliği planının sloganlardan ve yanlış vaatlerden çok uzak, "gerekli politikalara" yol açabileceğini açıkladı.

Hükümetin temel hedefi, menşe ve transit ülkelerle iş birliğine dayanarak Avrupa Birliği dışında düzensiz göçmenlerin yönetimi ve geri gönderilmesine adanmış merkezlerden oluşan bir ağ kurmak.

Girişim, İtalyan başbakanı tarafından haziran sonunda, geri göndermelere ilişkin yeni AB yönetmeliğinin onaylanmasının ardından ilk kez ortaya atılmıştı. Roma şimdi bu planı resmileştirerek diğer 26 üye ülkeye sunmayı amaçlıyor.

İtalyan teklifine göre yeni merkezler birlik bütçesinden finanse edilecek.

İlk listede çeşitli Afrika devletleri ve geleneksel göç rotalarının dışında kalan bazı ülkeler yer alıyor. Muhtemel adaylar arasında Gana, Senegal, Tunus, Libya, Moritanya, Mısır, Uganda, Etiyopya, Özbekistan, Ermenistan ve Karadağ bulunuyor.

Uganda, üzerinde en somut durulan seçenekler arasında yer alıyor. Almanya, Avusturya ve Hollanda'nın Afrika ülkesindeki olası projelere halihazırda ilgi gösterdiği ifade ediliyor.

Karadağ da Avrupa stratejisine dahil edilebilir ancak bu konudaki görüşmeler henüz ilk aşamada devam ediyor. Çözüme kavuşturulması gereken ana sorunlardan biri, hem AB hem de ulusal düzeydeki katkıları içeren planın mali kapsamıyla ilgili.

Roma, bu yılın başlarında onaylanan ve 1 Ocak 2027'den itibaren yürürlüğe girmesi planlanan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi programının (GSP+) daha katı bir şekilde uygulanmasını talep edecek.

Bu sistem, gelişmekte olan ülkelere tanınan ticaret avantajları ve tarife indirimlerini, Avrupa'ya yasa dışı yollardan girmeye veya kalmaya çalışan vatandaşlarını geri kabul etme konusundaki iş birliğine bağlıyor.

Amaç, göçmenlerin ve sığınmacıların geri gönderilmesini kolaylaştıran araçları güçlendirmek, bu süreci desteklemek ve göçmenlerin menşe ülkeleriyle iş birliğini artırmak.

Buna paralel olarak hükümet, Arnavutluk'un Gjader kentindeki İtalyan işletmesindeki merkezi yıl sonuna kadar tam olarak faaliyete geçirmek için çalışıyor.

İçişleri Bakanı Matteo Piantedosi, hedefin yıl sonuna kadar veya sorunlar ve yasal süreçler çözüldüğü takdirde daha da erken bir tarihte tesisi tam kapasiteyle yeniden faaliyete geçirmek olduğunu açıkladı.

Tesis, gerekli adli adımlar tamamlandıktan sonra ya orijinal işlevini sürdürecek ya da yeni AB yönetmeliklerine uygun olarak kullanılacak.

İlk plan, Arnavutluk merkezlerinin ayda 3 bin kişiye kadar kapasite ve yılda toplam 36 bin göçmenle çok daha geniş bir şekilde kullanılmasını öngörüyordu.

Amaç, sığınma başvurularını incelemek için hızlandırılmış sınır prosedürlerini uygulamaktı. Ancak geçen yılın nisan ayından bu yana tesis yalnızca geri göndermeler için bir gözaltı merkezi olarak hizmet verdi. O tarihten bu yana tesisten sadece birkaç yüz kişi geçti ve geri gönderilenlerin sayısı sınırlı kaldı.

Gjader kompleksi, farklı işlevlere sahip üç tesisten oluşuyor. Sığınmacılar için ayrılan en büyük merkez 880 yatak kapasitesine sahip. Ayrıca 144 kişi kapasiteli İtalyan yönetimindeki bir sınır dışı etme gözaltı birimi (CPR) ile 20 kişilik küçük bir gözaltı hapishanesi de tesiste yer alıyor.

Schengjin limanında ise Orta Akdeniz'de yakalanan ve İtalyan donanma gemisine nakledilen göçmenleri kabul etmek amacıyla ilk karşılama noktası inşa edildi.

Ancak tesiste verilen gözaltı kararları hakimler tarafından onaylanmadı ve bu durum projenin hayata geçirilmesini yavaşlattı.