Kahve ve çikolata fiyatları rekor seviyelere yükselebilir

Pasifik Okyanusu'nda güçlü bir şekilde meydana gelen El Niño olayı, küresel tarım üretimi ve emtia piyasaları için ciddi tehditler oluşturuyor. İki ila yedi yılda bir gerçekleşen bu doğa olayı, yoğun yağışlar ve kuraklıklar yaratırken, kahve, kakao, pirinç ve şeker gibi sıklıkla ticareti yapılan ürünlerde büyük fiyat artışlarına ve arz kısıtlamalarına neden oluyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), mevcut El Niño’nun 2027 yılına kadar sürme olasılığının yüzde 97 olduğunu belirtirken, bu yılın Ekim ve Aralık ayları arasında kaydedilen en güçlü seviyelere ulaşma ihtimalinin de yüzde 81 olduğunu öngörüyor. El Niño riski, piyasalarda özellikle kahve ve kakao sektörlerinde tarihi dalgalanmalara yol açıyor. Arabica kahve fiyatları, Haziran ayının başından itibaren yaklaşık yüzde 30 artarak libre başına 3,12 dolara yükseldi ve son 47 yılın en büyük günlük kazancını elde etti. Kakao vadeli işlemleri de New York borsasında, Haziran ortasında 3,950 dolar seviyesinden 9 Temmuz’da 6.455 dolara çıkarak sekiz ayın zirvesine ulaşmayı başardı. Rabobank analistleri, yatırımcıların yumuşak emtialar için bir 'El Niño risk primi' uyguladıklarını ifade ediyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) verileri, güçlü El Niño dönemlerinin küresel gıda emtia fiyatlarını ortalama yüzde 9 artırdığını gösterirken, Jefferies ekonomistleri, İran savaşı kaynaklı mevcut emtia baskılarıyla bu etkinin daha da artabileceğini kaydediyor. Hava şartlarının yanı sıra, İran'daki savaş nedeniyle enerji ve emtia akışının aksaması, gübre kriziyle birleşerek rekolte kaybı riskini artırıyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Başekonomisti Máximo Torero, gübre kullanımındaki düşüşün ve El Niño'nun makarnalık buğday ile pirinç üretimi üzerinde tehlikeli bir birleşik etki yarattığını vurguluyor. BM Dünya Gıda Programı (WFP), bu durumun 2027 sonuna kadar en az 49 milyon kişiyi daha akut gıda güvensizliğine sürükleyebileceğini bildiriyor. Deniz ürünlerinde ilk fiziksel arz şoku Peru’da yaşandı; su sıcaklıklarının artması nedeniyle hamsi avcılığı Mayıs ayından itibaren durdurulurken, balık unu fiyatları geçen yıla göre iki katından fazla, balık yağı fiyatları ise Temmuz 2025'ten bu yana üç katından fazla artış gösterdi. Güneydoğu Asya ve Batı Afrika’da yaşanan kuraklık ile aşırı yağışlar, rekolteyi olumsuz yönde etkiliyor. Dünya kakao üretiminin yüzde 88'ini elinde bulunduran Batı Afrika, Ekvador ve Güneydoğu Asya'da toprak neminin azalması ve hastalıklar, üretimi baskı altında tutuyor. Robusta kahve üreticisi Vietnam'da sulama göletlerinin kuruması riski bulunuyor. Brezilya’da yüksek sıcaklıklar ve düzensiz yağışlar, Arabica kahve ağaçlarını tehdit ediyor. Asya-Pasifik bölgesinde şeker üretimi düşerken, Hindistan da Eylül ayı sonuna kadar şeker ihracatını yasakladı. Citi, ham şeker fiyatlarının üç ay içinde libre başına 17 sent, bir yıl içinde ise 19 sente yükselebileceğini öngörüyor. Dünyanın palmiye yağının yüzde 80'inden fazlasını üreten Endonezya ve Malezya'da da kuraklık etkilerinin 2027 başlarında artması bekleniyor. FAO, düşen rekolteler sebebiyle ülkelerin uygulayacağı olası ihracat kısıtlamalarının küresel fiyat baskısını artırabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.