Konut satışları arttı, ev sahipliği oranı düştü
Türkiye’de inşaat sektörü büyümeye devam ederken, ev sahipliği oranı 2002’den bu yana düşüş gösterdi. 2025’te ev sahipliği oranı yüzde 57,1 olarak bekleniyor.
Türkiye’nin büyümesine inşaat sektörü önemli katkı sağlarken, konut satışlarında rekorlar gelirken ev sahipliği oranında beklenen ilerleme sağlanamadı. AKP’nin iktidara geldiği 2002’de ev sahipliği oranı yüzde 73,1’di. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre bu oran 2024’te 56,1’e geriledi.
2025’te ise 57,1’de kalması öngörülüyor. Büyümeye inşaattan gelen katkıda son yıllarda Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın (TOKİ) projelerinin etkisi ve kentsel dönüşüm çalışmaları etkili oldu. Ancak dar gelirliyi ev sahibi yapmak, sosyal amaçlı konut üretmek üzere kurulan TOKİ’nin bazı projelerinde ev fiyatlarının lüks rezidanslarla yarışması, asgari ücretlinin ve dar gelirlinin konut sahipliğinde devre dışı bırakılması tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Prof. Dr. Gültekin Çetiner, ev sahipliği oranındaki gerilemeye dikkat çekti. “20 yıldan fazladır betonla yatıp, inşaatla kalkıyoruz. Her yere konut, siteler, rezidanslar, TOKİ’ler yaptık” ifadelerini kullandı.
Çetiner, “2002’de ev sahipliği oranı yüzde 73,1, kiracı oranı ise yüzde 18,7. 2025’te ise ev sahipliği oranı yüzde 57,1, kiracı oranı yüzde 27. Türkiye’de yaklaşık 27 milyon hane var.
Kiracı oranını hane sayısına kabaca uygularsanız, yaklaşık 7,3 milyon hanelik devasa bir büyüklükten söz ediyoruz” dedi. Çetiner, “Bir sistemi ürettiği beton miktarıyla değil, insanların barınma ihtiyacını ne ölçüde çözdüğüyle değerlendirmek gerek” diyerek, “20 yıllık büyük inşaat hamlesinin sonunda ev sahipliği yüzde 57’lere gerilemişse ortada ciddi bir problemi yok mu?” sorusunu yöneltti.
Türkiye’de kiracıların oranı artarken kiralar da yükseldi. Merkez Bankası’nın verilerine göre, ülke genelinde 100 metrekarelik bir evin ortalama kirası 25.863 lira oldu. İstanbul ise 44.332 liralık kira ortalaması ile zirveyi koruyor.
Öte yandan yüksek enflasyon, dar gelirlinin masraflarını giderek artırıyor. TÜİK verilerine göre, 2005’te yoksullarda konut grubunun payı harcamalarda ortalama yüzde 25’ti. 2025’te ise yoksulların tüketim amaçlı harcamalarında konutun payı yüzde 38,7’ye çıktı.
