Tarımın başlangıcından 4 bin yıl önce ekmek pişirilmiş
Taş ocaklarda ortaya çıkarılan 14 bin 400 yıllık yanmış ekmek kalıntıları, ekmek üretiminin tarımdan çok daha eskiye dayantığını ortaya koydu.
Günümüzün lavaşına ve dürümüne benzeyen 14 bin 400 yıllık yanmış ekmek parçaları taş ocaklarda gün yüzüne çıkarıldı. Bu keşif, ekmek yapımının tarımın doğuşundan binlerce yıl önce başladığını kanıtlayarak gastronomi ve arkeoloji alanındaki bilinen tüm ezberleri tamamen sarstı.
Kopenhag Üniversitesi, Cambridge Üniversitesi ve University College Londra (UCL) bünyesindeki araştırmacıların ortaklaşa gerçekleştirdiği çalışmaya göre, söz konusu adım Göbeklitepe kültürünün de öncülleri olarak kabul edilen Natufyan avcı-toplayıcı topluluğuna dayanıyor. Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yer alan bulgular, ilk ekmeğin evcilleştirilmiş tahıllar yerine doğrudan doğadan toplanan yabani tahıllardan elde edildiğini gözler önüne serdi.
Kazı çalışmalarını yürüten ekipte yer alan Dr. Amaia Arranz Otaegui ve meslektaşları, taş şömineler içerisindeki tortuları elerken fark ettikleri kırıntıların mikro yapısını detaylıca inceledi. Gerçekleştirilen testler sonucunda, ekmeğe özgü gözenekli doku ile birlikte yabani arpa, einkorn buğdayı, yulaf ve yumru köklerin izlerine ulaşıldı.
Natufyanların bu ziyafeti hazırlama süreci ise son derece zahmetli aşamalardan oluşuyordu. Yabani tahıllar ve nişastalı yumru kökler büyük bir emekle toplandıktan sonra taşlarla öğütülerek un haline getirildi ve suyla karıştırılarak hamur kıvamına getirildi. Hazırlanan maya kullanılmamış yassı hamurlar, kor halindeki külün üzerinde ya da kızgın taşların üstünde pişirildi. Elde edilen ürün; ceylan, yaban tavşanı ve su kuşları etleriyle birlikte tüketilen, günümüzdeki lavaşı andıran tuzlu ve fındıksı aromaya sahip bir yassı ekmekti.
Elde edilen daha önceki veriler, bilinen en eski ekmeğin günümüzden 9 bin yıl önce Türkiye'deki neolitik yerleşimlerde, fırınlarda pişirildiği ve evcil tahıllardan üretildiğini gösteriyordu. Ancak Şubayka 1 keşfi, bu takvimi 4 bin yıl geriye taşıdı. Kopenhag Üniversitesi Arkeoloğu Tobias Richter, yabani tahıllardan ekmek yapmanın son derece zaman alıcı ve zahmetli bir süreç olduğunu belirterek, bu durumun Natufyanların sadece karın doyurmaktan öte kültürel, sosyal ve belki de ideolojik bir ritüel olarak yemek pişirmeye başladıklarını gösterdiğini ifade etti.
Bu çarpıcı bulgu, antropolojik bir hipotezi de beraberinde getirdi. İnsanoğlunun yerleşik hayata geçip tarımı icat etmesinin temel sebebinin sanıldığı gibi yalnızca hayatta kalma arzusu olmadığı, ekmek gibi işlenmiş, lezzetli ve prestijli gıdalara sürekli erişim sağlama isteği olabileceği tahmin ediliyor.
Araştırmacılar, Natufyanların orijinal tarifini birebir canlandırmak için çalışmalarına devam ediyor. Yabani yumru köklerle gerçekleştirilen deneysel pişirmeleri tadan ekip üyesi Tobias Richter, tadı biraz tuzlu ve sert bir aromaya sahip olduğunu belirterek, günümüz damak tadına pek uymadığını ifade ediyor.
Tüm bunlara rağmen, 144 asır öncesinin insanı için bu kırıntılar, avcı-toplayıcılık döneminden gastronomi kültürüne geçişin en lezzetli simgesi olma özelliğini taşıyor.
