Joyce Carol Oates'tan Emily Wilson'ın Odyssey eleştirisine tepki

Christopher Nolan'ın gişe rekorları kıran Odyssey uyarlamasının arka planındaki tartışmalar, romancı Joyce Carol Oates'ın, akademisyen Emily Wilson'ın saldırısına karşı film yapımcısını savunmasıyla bir üst seviyeye taşındı.

Oates, X platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, Wilson'ın bu hafta başında Londra Review of Books'ta yayımlanan makalesinin hem üslubunu hem de retoriğini eleştirdi. 2017 yılında Homeros'un destan şiirinin önemli bir çevirisini yayımlayan akademisyen, Nolan'ın filminin psikolojik, duygusal, politik ve etik derinlikten yoksun olduğunu ve söyleyecek ikna edici hiçbir şeyi bulunmadığını öne sürmüştü.

Oates, "Homeros'un yorumlarıyla meslektaşça bir dille aynı fikirde olmamak yerine, Nolan'ın filminden fazlasıyla faydalanmış olan bu kişi, kendisininkinden farklı fikirlere sahip birine saldıran Maga kitlesinin kaba diliyle konuşuyor" dedi.

Oates ayrıca, "Her şeyden önce bir metne bağlı ve onun hizmetinde olan bir çevirmenden, kendisinin de iddia ettiği gibi iyi niyetle hareket eden diğer kişilere karşı biraz daha düşünceli ve saygılı olmasını bekler insan" ifadelerini kullandı.

Oates'in bu açıklamaları, geçen hafta filmle ilgili yaptığı ve Andrey Konçalovskiy'nin 1997 yapımı Hallmark Channel versiyonuyla karşılaştırarak yetersiz bulduğu ima içeren eleştirilerinin hemen ardından geldi. Yazar, TV filminin Kirke ile Odysseus arasındaki cinsel dinamik konusunda Nolan'ınkinden çok daha ilginç bir yorum barındırdığını tweetlemişti.

Ayrıca filmin Odysseus tasvirini ("Çok erkeksi, çok tam anlamıyla insan"), Hades ara sahnesini ("Büyüleyici") ve kıyaslanabilir genişliğini ("belki de Nolan'ın görmemiş olduğu") övmüştü.

Nolan'ın filmi eleştirmenler tarafından büyük ölçüde beğenildi; bu durum, Wilson'ın itirazlarının tonunun neden birçoğunu şaşırttığını kısmen açıklayabilir. Wilson, "Nolan'ın bu Homeros temalarıyla olan yakınlığının onu yeni yaratıcı zirvelere itmesini ve daha inandırıcı karakterler ortaya çıkarmasını ummuştum" diye yazmıştı.

Wilson, "Ancak The Odyssey, onun her zamanki ihtişam ve yüzeysellik kombinasyonunu içeriyor... Filmin vizyonu çok karışık, karakterleri ise büyük fikirler açısından yarı yarıya vadettiklerini sunamayacak kadar az gelişmiş durumda, ancak büyük patlamalar ve büyük devleri aktarmakta oldukça başarılı" değerlendirmesinde bulundu.

Akademisyen ek olarak, "Yazım berbat. Hiçbir karakterin eylemleri veya sözleri için inandırıcı bir motivasyonu yok. Hiçbir cinsel sahne yok ve tüm yemekler korkunç görünüyor" dedi.

Klasikçinin bu hükmü, çevirisi Empire dergisine verdiği bir röportajda Nolan tarafından övüldüğü için belki de en çok merakla beklenen yorumdu. Yönetmen dergiye, Odysseus'un oynadığı karakteri kurgularken Wilson'ın versiyonunun açılış dizesini ("Bana karmaşık bir adamdan bahset") kilit bir referans noktası olarak kullandığını söylemişti.

Wilson'ın Nolan'ın karakter yorumunu nispeten tek boyutlu bulması, filmin arkasındaki ekibi şaşırtmış olmalı. Filmin tanıtım faaliyetlerinde Universal, Nolan'ın uyarlamayla olan bağının Wilson'ın çevirisinin yayımlanmasından çok önce kurulduğunu vurgulamış ve ondan esinlendiği yönündeki iddiaları reddetmişti.

Wilson'ın çevirisinin ve diğerlerinin satışları geçen ay boyunca belirgin bir artış gösterdi; İngiliz kitapçı TGJones, bu ay İlyada aramalarında yüzde 1.560'lık bir artış rapor etti.

Ancak, filmden Nolan'ın kendisi dışında hiçbir yazar telif ücreti almadı. Yapım maliyeti yaklaşık 250 milyon dolar ve tanıtım maliyeti yaklaşık 100 milyon dolar olan The Odyssey, Nolan'ın 975 milyon dolar kazanan bir önceki filmi Oppenheimer'ın hemen ardından küresel gişede şu ana kadar 683 milyon dolar hasılat elde etti.

Atom bombasının arkasındaki adamın biyografisi olan o film, 2023 Oscar Ödülleri'ne damga vurarak yedi ödül kazanmıştı. Yönetmenin yeni filminden de gelecek mart ayında benzer bir başarı elde etmesi bekleniyor.

The Guardian, yorum için Wilson ile temasa geçti.