Unutkanlık her zaman demans belirtisi değil
Günlük hayatta zaman zaman isim unutmak veya anahtarların yerini karıştırmak normal karşılanıyor. Ancak aynı sorunun sık tekrarlanması, tanıdık yerlerde yön bulamamak veya günlük işleri yapamamak gibi durumlar ortaya çıktığında uzmana başvurmak gerekiyor. Uyku ve stres de hafızayı doğrudan etkiliyor.
Her unutkanlığı yaşlanmanın veya demansın erken belirtisi olarak değerlendirmek doğru değil. Zaman zaman isim unutmak, anahtarı farklı bir yere bırakmak veya bir randevuyu kısa süreliğine hatırlayamamak günlük yaşamda görülebiliyor. Ancak unutkanlığın kişinin yaşamını doğrudan etkilemeye başlaması durumunda tablo değişiyor.
Aynı sorunun kısa aralıklarla tekrar sorulması, tanıdık yerlerde yön bulmakta güçlük çekilmesi, günlük işlerin yapılamaması veya para yönetimi gibi işlerde belirgin sorunların ortaya çıkması dikkate alınması gereken işaretler arasında bulunuyor. Unutkanlığın zaman içerisinde giderek artması ve günlük yaşamı aksatması halinde bir sağlık uzmanına başvurulması öneriliyor.
Hafıza problemlerinin arkasında her zaman ciddi bir hastalık bulunmayabiliyor. Yoğun stres, düzensiz uyku, depresif ruh hali, yoğun çalışma temposu, dikkat dağınıklığı ve bazı ilaçlar hafıza performansını geçici veya uzun süreli olarak etkileyebiliyor. Özellikle uyku, gün içerisinde öğrenilen bilgilerin düzenlenmesi açısından kritik önem taşıyor.
Yetersiz uyku hem dikkatin azalmasına hem de yeni bilgilerin öğrenilmesinin zorlaşmasına neden olabiliyor. İnsanların en fazla merak ettiği konulardan biri de travmatik veya üzücü anıların neden kolayca silinemediği. Günümüzde kötü bir anının hafızadan tamamen kaldırılmasını sağlayan basit bir yöntem bulunmuyor.
Ancak kişinin o anıya verdiği duygusal tepkinin zaman içerisinde değişmesi mümkün olabiliyor. Psikolojik destek ve sağlıklı baş etme yöntemleri, anının kişinin yaşamındaki etkisinin azaltılmasına yardımcı olabiliyor. Buradaki hedef her zaman yaşanan olayı tamamen unutmak değil, anının günlük yaşam üzerindeki etkisini yönetilebilir seviyeye getirmek.
Hafızayı bir anda güçlendiren tek bir mucize yöntem bulunmuyor. Beyin sağlığı büyük ölçüde günlük yaşam alışkanlıklarından etkileniyor. Kaliteli ve düzenli uyku, fiziksel olarak aktif kalmak, yeni bilgiler öğrenmek ve zihni farklı deneyimlerle karşılaştırmak bilişsel işlevleri destekleyebiliyor.
Haftada yaklaşık 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapılması da genel sağlıkla birlikte beyin sağlığı açısından önerilen alışkanlıklar arasında yer alıyor. Bunun yanında güçlü sosyal ilişkileri sürdürmek, dengeli beslenmek, stresi yönetmek ve odaklanılması gereken anlarda telefon bildirimleri gibi dikkat dağıtıcıları azaltmak önem taşıyor.
Yeni bir dil öğrenmek, farklı bir beceri edinmek, kitap okumak veya günlük rutinin dışına çıkarak beyni yeni deneyimlerle karşılaştırmak da zihinsel esnekliği destekleyebiliyor. Kısacası güçlü bir hafıza için yalnızca daha fazla bilgiyi akılda tutmaya çalışmak yeterli değil.
Beynin dinlenmesine, odaklanmasına ve hangi bilgilerin gerçekten önemli olduğunu seçmesine fırsat vermek gerekiyor. Çünkü iyi çalışan bir beyin yalnızca hatırlayan değil, gerektiğinde unutabilen bir beyin.
