Yunanistan'daki sinemalarda ara geleneği yaşatılıyor

Atina rivierasındaki Arian açık hava sinemasında The Odyssey filminin gösterimi sırasında salon aydınlandığında, seyirciler arasında hafif kahkahalar yükseldi. Sahneden hemen önce Odysseus'un adamları büyülenmiş peynir ve şarapla domuzlara dönüşmüştü. Hoparlörlerden The Bangles grubunun Eternal Flame şarkısı çalarken, kimse büfedeki shotdog'lara pek ilgi göstermedi.

Bu durum, Homer'in Odysseus uyarlamasında neredeyse üç saatlik sürece rağmen ara koymamayı seçen Christopher Nolan'ın kaçınmak istediği tablo olarak öne çıkıyor. Ancak destanın doğduğu ülkede yönetmenler son sözü söyleyemiyor. Atina'nın Peristeri banliyösünde 72 yıldır aile işletmesi Cine Foivos'u yöneten Fotis Georgopoulos, Yunanistan'da aranın şart olduğunu belirterek seyircinin sigara içmek, tuvalete gitmek ve film hakkında konuşmak istediğini, bu süreden beş dakika bile kaybetmek istemediğini ifade etti.

Foivos sinemasında The Odyssey'nin arası, Odysseus'un Kirke'nin adasından ayrıldığı daha sakin bir anda verildi. Dışarıda 24 yaşındaki Gina Alexopoulou, erkek arkadaşına Nolan'ın Laestrygonian'larının CGI yerine yedi metrelik oyuncular olduğunu anlatma fırsatı bulduğu için memnuniyetini dile getirdi. Yakınlarda bulunan otuzlu yaşlarındaki kardeşler Giorgios ve Panagiotis Liolias da arayı sigara içerek değerlendirdi, ancak filmi kesintisiz izlemeyi tercih edeceklerini belirttiler.

Atina sinemalarında yakın yıllara kadar aralar standart uygulama arasındaydı. İlk dönemlerde makinistler makaraları değiştirirken orkestralar ve tiyatro toplulukları seyircileri eğlendirirdi. Şehirde en az 350 sinema salonunun bulunduğu 1960 yılına gelindiğinde ara verme alışkanlığı sosyal bir boyuta ulaşmıştı. Bu gelenek, 1990'ların sonlarında çok salonlu sinemaların açılması, bağımsız salonların 2000'lerde dijital gösterime geçmesi ve salgın kurallarının araları yasaklamasıyla bir süre zayıfladı. Günümüzde beş ila on dakika süren bu molaları tercih eden seyirciler, genellikle gişeden veya bilet sitelerinden bilgi alıyor.

Şehrin köklü yazlık sinemalarında ise durum farklı işliyor. Açık havada gösterilen filmlerin çoğunun yarıda kesildiği anlarda izleyiciler peynirli börek, ev yapımı vişne suyu ve Domino's Pizza kuyruklarında sohbet ediyor. Aralar İsviçre, Mısır ve Türkiye gibi ülkelerde azalmakla birlikte uygulanmaya devam ederken, Bollywood yapımlarının ara göz önüne alınarak senaryolaştırıldığı Hindistan'da ise zorunluluk teşkil ediyor.

Yunanistan'da aralar sinemaların varlığını sürdürmesi açısından kritik önem taşıyor. Dafni Bechtsi, Atina'daki Alexandra tiyatrosunu (şimdiki adıyla Cinobo Patision) 2024 yılında devraldığında ikramlar için verilen yarıyıl molasının iş modelinin temelini oluşturduğunu belirtti. Yunan sinemalarının devlet desteği almadığını ve büyük zorluklarla mücadele ettiğini vurgulayan Bechtsi, yiyecek ve içecek satışından elde edilen gelirin çok önemli olduğunu kaydetti.

Kış sezonunun ardından Cinobo Patision gibi sinemalar, şehrin düzinelerce açık hava salonuna yer açmak için kapandı. Mola süresi, Cine Dexameni'nin bambu kaplı Kiklad tarzı terasında ya da çatı katındaki Cine Paris'ten Akropolis manzarası eşliğinde vakit geçirme fırsatı sunuyor. Salonlarda koltukların yerini zaman zaman hamaklar, şezlonglar veya bahçe salıncakları alabiliyor.

Dünyanın en gececi şehirlerinden birinde gece yarısı verilen mola, arkadaş grubuyla konsere veya geç saatlerde akşam yemeğine gitmek yerine filmin kalanının izlenmeye değip değmeyeceğini değerlendirme imkanı sağlıyor. Yunanlıların araya diáleimma adını vermesi de bu durumla ilişkilendiriliyor.

Buna karşın bazı seyirciler bu uygulamaya mesafeli yaklaşıyor. Electra sinemasında Backrooms filminin gerilimini kesen tuvalet molası, izleyicilerden tepki topladı. Savaş Müzesi yanındaki açık hava sinemasında ise görevlilerin mola sırasında battaniye ve yastık dağıttığı Obsession filmi, karakterin tuvaletini yaptığı anda kesilerek tesadüfi bir mola anı oluşturdu.

Makinistler tuvalet molası için farklı yöntemler izliyor. Trianon'da çalışan Anastasia Kottaki, The Odyssey'nin dijital dosyasının ortasına giderek uygun bir sahne değişimi bulurken, Cine Alsos sinemasında ise personel aksiyon sahnelerini kesmemek için filmi başından sonuna kadar izleyerek en doğru zamanı seçiyor.

Film arası satışları Alsos sinemasının kârının yüzde 30'unu oluşturuyor. İşletmeci Giannis Chatzidimitriou aranın sosyal değerinin de aynı ölçüde değerli olduğunu savunuyor. Chatzidimitriou, geçmiş yıllarda mola sırasında evlilik teklifi videosu yayınlayarak bir müşterisine yardımcı olduğunu ve çifte alkış topladıklarını aktardı.

Yunanistan'ın tuzlu kabak çekirdeği passatempo ve patlamış mısır eşliğinde birden fazla evliliğin temelleri atıldı. A History of Greek Cinema kitabının yazarı Vrasidas Karalis, Bernardo Bertolucci'nin 1900 filmi sırasında büfe kuyruğunda gelecekteki eşiyle tanışan bir arkadaşının ellerinin dokunduğunu ve devrim ile kapitalizmin sonu üzerine konuşmaya başladıklarını hatırlattı.

Atina bölgesinde büyüyen ve şu an Avustralya'da yaşayan Karalis, büfede çalışan yaşlı sinemacılarla yaptığı sohbetleri özlediğini, bu kişilerin başka filmler hakkında ilginç öneriler sunan renkli simalar olduğunu belirtti.

Arkeologluktan sinemacılığa geçen Peggy Ringa, Riviera, Vox ve Athinaia açık hava sinemalarında araların vazgeçilmez olduğunu ifade etti. Uzun filmlerde bu molaların sayısı ikiye çıkarılıyor. Ancak bu durum ziyaretçileri şaşırtabiliyor. Ringa, Béla Tarr'ın iki buçuk saatlik Werckmeister Harmonies filminin ülkedeki gösteriminde, seyircilerin yarıda dışarı çıkmasından yönetmenin rahatsız olduğunu ve Yunan distribütörlerin bunun normal olduğuna yönetmeni ikna etmekte zorlandığını belirtti.