Kötü kolesterolü düşürmek için etkili yöntemler

LDL kolesterol yüksekliği, sağlık için riskli bir durumdur. Yaşam tarzı değişiklikleri ile LDL'yi düşürmek mümkün mü? Kolesterol seviyeleri düşmüyorsa ne yapılmalı? Test sonucunuz olumsuzsa ilaç kullanmanız mı gerekecek? Bu sorulara yanıt veren İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk, "Kolesterol yüksekliği söz konusu olduğunda öncelikle nedeni sorgulanmalı. Eğer yaşam tarzınızdan kaynaklanıyorsa, bunları düzeltmek daha doğru bir yaklaşımdır" dedi ve şu bilgileri paylaştı:

LDL kolesterol, kötü huylu kolesterol olarak bilinirken, HDL iyi huylu kolesterol olarak tanımlanır. LDL, yağ ve kolesterolü hücrelere dağıtan lipoprotein formudur; HDL ise damarlarda biriken kolesterolü tekrar karaciğere taşır. LDL kolesterolün iki türü vardır: A ve B. A tipi kolesterol zararsız olarak nitelendirilirken, B tipi kalp krizinin bir nedenidir. A tipi kolesterol, kanda yüzer ve büyük olduğu için damarlar içinde endotel hücrelerinin altına sızması zordur; bu da damar sertliğine yol açmaz.

Damar sertliği ve kalp krizine neden olan B tipi LDL’ler genellikle rafine karbonhidrat tüketimi ve insülin direnci ile ilişkilidir. Rafine undan yapılan, başta ekmek olmak üzere tahıl ürünleri ve fruktozdan zengin mısır şurubu, bu tür LDL ve trigliserid yüksekliğine yol açar.

Kötü kolesterol (LDL) değerinin 160 mg/dL ve üzeri olduğu durumlar yüksek ve tehlikeli kabul edilir. 190 mg/dL ve üzerindeki seviyeler ise ciddi risk grubu oluşturur. Ancak kalp hastalığı ya da şeker hastalığı olan bireylerde, 70 mg/dL’nin altındaki değerler bile riskli sayılabilir.

Kolesterol yüksekliği tek başına bir risk faktörüdür; sigara, obezite, hipertansiyon, stres, diyabet ve glisemik indeksi yüksek karbonhidratların tüketilmesi de diğer önemli risk faktörleridir. Ne kadar çok risk faktörü bir arada olursa, kalp hastalığı riski de o kadar artar. LDL kolesterolün yanı sıra HDL kolesterolün düşük olması ve trigliserid yüksekliği de kalp hastalığı açısından önemli risk faktörlerindendir.

LDL seviyelerinin yükselmesine neden olan çeşitli faktörler vardır. Genetik faktörlerden biri, ailesel yüksek LDL kolesterol hastalığıdır. Aile üyelerinizde yüksek LDL kolesterol varsa, sizin de riskiniz yüksektir. Sağlıklı beslenseniz ve ideal kilonuzda olsanız bile, vücudunuz çok fazla LDL üretebilir veya mevcut LDL'yi temizleyemez.

Yaş, cinsiyet ve beslenme biçiminiz de LDL seviyelerini etkiler. Kadınlarda menopoz sonrası LDL seviyeleri genellikle artar. Yağlı etler, tam yağlı süt ürünleri, unlu gıdalar ve fast food ürünleri, yüksek doymuş yağ ya da trans yağ içerir ve bu durum LDL kolesterolü yükseltir. Fazla kilolu olmak da LDL seviyesini artırabilir. Tütün ürünleri kullanımı, HDL kolesterolü düşürerek LDL kolesterolünün zararını artırır. Kronik hastalıklar, örneğin böbrek hastalığı veya diyabet gibi rahatsızlıklar, LDL seviyesini yükseltebilir. Ayrıca bazı ilaçlar, tansiyon ilaçları gibi, LDL seviyenizin artmasına neden olabilir.

Ailesel yüksek LDL kolesterol hastalarının çok azı, yalnızca diyet ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kolesterol seviyelerini düşürebilir. Genellikle kolesterol düşürücü ilaçlara ihtiyaç duyulabilir, ancak bu ilaçlar doktor kontrolünde kullanılmalıdır. İlaç tedavisi ile birlikte sağlıklı beslenme ve hareket gibi yaşam tarzı değişiklikleri de önemlidir. Bitkisel beslenme, dört yıl içinde kalp krizi ve inme riskini %60 oranında engelleyebilirken, kolesterol ilaçlarının etkisi %3 civarındadır.

LDL kolesterol yüksekliği, sağlıksız beslenmenin büyük bir etkisi vardır. Özellikle rafine şeker ve fazla kalori alımı, kolesterol yüksekliğine yol açar. Araştırmalar, çözünebilir lifin LDL kolesterolü düşürebileceğini göstermektedir. Posa, vücuttaki kolesterol emilimini engeller. Baklagiller, tam tahıllar, çiğ kuruyemişler yanı sıra bol sebze ve ölçülü meyve tüketimi, LDL kolesterolün düşürülmesine yardımcı olur. Akdeniz tarzı beslenme, kolesterol ve tansiyonu düşürürken kilo vermenizi de sağlar.

Özetle, hazır yiyecek ve içeceklerden uzak durun, sağlıklı yağ içeren sebze yemekleriyle beslenin. Atıştırmalıklarınız sebze ve kuruyemişlerden oluşsun. Geç saatlerde yemek yemeyin ve bol su için.

Ancak diyet yapmadan, istediğiniz her şeyi yiyip içerek ve sigara kullanarak bu haplarla kolesterolü düşürmeye çalışmak doğru değil. Öncelikle yaşam tarzınızı düzeltmelisiniz.

LDL kolesterolü ilaçsız düşürmek için sağlıklı beslenmenin yanı sıra şu yolları izleyebilirsiniz:

- Daha fazla hareket edin. Günde en az 1 saat tempolu yürüyüş yapın. TV karşısında oturmak ya da saatlerce cep telefonuna bakmak yerine evde, bahçede jimnastik ve ağırlık çalışmaları yapın.

- Stresinizi yönetin. Sizi üzen ve kaygı yaratan ortamlardan uzaklaşın. İş yoğunluğunuz varsa arada mola verip nefes egzersizleri yapın.

- Sağlıklı kiloda kalın.

- Bazı ilaçlar da LDL seviyesini yükseltebilir. Kendiniz dozunu artırıp, azaltmayın. Gerekli düzenlemeleri doktor kontrolünde yapın.